Της Μαρίας Μόσχου
Από τη Δυτική Μακεδονία έως την Κρήτη και από τα Σπάτα έως το Ηράκλειο, η Ελλάδα μεταμορφώνεται ραγδαία σε έναν από τους σημαντικότερους ψηφιακούς κόμβους της ΝΑ Ευρώπης.
Με επενδύσεις δισεκατομμυρίων σε data centers, διεθνή καλώδια οπτικών ινών και ενεργειακές υποδομές, η χώρα παύει πλέον να είναι απλός καταναλωτής τεχνολογίας – και αναδεικνύεται σε στρατηγικό εταίρο των μεγάλων παικτών του ψηφιακού κόσμου.
Η ΔΕΗ, η Digital Realty, η Microsoft, η Google, η Amazon Web Services: όλοι δείχνουν να στοιχηματίζουν στο ίδιο πράγμα – στη μετατροπή της Ελλάδας σε “ψηφιακή πύλη” για τη διακίνηση και αποθήκευση δεδομένων ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική.
Η μεγάλη ανατροπή: Από τα ορυχεία στα κέντρα δεδομένων
Στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης βρίσκεται η ΔΕΗ – ο κρατικός ενεργειακός κολοσσός που μετατρέπεται σταδιακά σε μια πλήρως τεχνολογική PowerTech εταιρεία.
Εκεί που κάποτε η ΔΕΗ εξόρυζε λιγνίτη και τροφοδοτούσε το ενεργειακό δίκτυο της χώρας, τώρα σχεδιάζεται η δημιουργία ενός από τα μεγαλύτερα mega data centers της Ευρώπης. Η Δυτική Μακεδονία ετοιμάζεται να γίνει “Powertech Valley”, με επενδύσεις άνω των 5,7 δισ. ευρώ σε ψηφιακές και ενεργειακές υποδομές.
Η πρώτη φάση του έργου περιλαμβάνει: 50.000 τ.μ. υποδομών data center, ισχύς 300 MW (με επέκταση σε 1.000 MW) μία επένδυση 2,3 δισ. ευρώ, συνεργασία με hyperscalers (Microsoft, AWS, Google) και ενεργειακή αυτονομία μέσω behind-the-meter λύσεων (αποφυγή φόρτου στο δίκτυο).
Το project συνδυάζεται με αναβάθμιση ενεργειακών μονάδων Πτολεμαΐδα 5 με αναβάθμιση σε μονάδα φυσικού αερίου 500 MW, νέα OCGT μονάδα 100 MW στον Άγιο Δημήτριο ενώ παράλληλα η ΔΕΗ ενσωματώνει και έργα αποθήκευσης. Συγκεκριμένα πρόκειται για 2 έργα αντλησιοταμίευσης 560 MW συνολικά και για το έργο BESS (μπαταρίες) 300 MW κοντά στα φωτοβολταϊκά πάρκα.
Η ΔΕΗ χτίζει ένα πλήρες οικοσύστημα:
- Φωτοβολταϊκά 2.130 MW σε πρώην λιγνιτικές εκτάσεις (π.χ. Φοίβη, Αμύνταιο, Ηλιακό Βέλος)
- Αποκατάσταση 200.000 στρεμμάτων πρώην ορυχείων
- Επενδύσεις σε τηλεθέρμανση και πράσινο υδρογόνο
- Συμμετοχή στο East-to-Med Data Corridor με καλώδια που θα ενώσουν Ευρώπη και Ασία μέσω Ελλάδας
Η συνολική επένδυση της ΔΕΗ για τα επόμενα χρόνια ξεπερνά τα 5,75 δισ. ευρώ, ενώ η πρόβλεψη για νέες θέσεις εργασίας ξεπερνά τις 20.000.
Παράλληλα στα Σπάτα, έχει ήδη ξεκινήσει το πρώτο data center της κοινοπραξίας Data in Scale (με την DAMAC), με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027. Πρόκειται για μια επένδυση 150 εκατ. ευρώ και μελλοντική δυναμικότητα 25 MW.
Η Digital Realty «σκανάρει» την Ελλάδα
Ο αμερικανικός κολοσσός Digital Realty, με παρουσία σε 6 ηπείρους και πάνω από 320 data centers, βλέπει στην Κρήτη τη νέα Μασσαλία: έναν παγκόσμιο κόμβο διασύνδεσης δεδομένων.
Το HER1, το νέο data center της εταιρείας στο Ηράκλειο, εγκαινιάστηκε πρόσφατα και σηματοδοτεί την έναρξη ενός ευρύτερου πλάνου που περιλαμβάνει υποστήριξη 6 MW IT load και χρήση 15+ υποθαλάσσιων καλωδίων που φέρνουν την Κρήτη σε σύνδεση με την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Αφρική.
Το HER1 διαθέτει: Tier III υποδομή, ικανότητα έως 6,5 MW, Modular αρχιτεκτονική και πλήρη συνεργασία με τη Schneider Electric για πράσινη λειτουργία.
Στόχος της Digital Realty είναι η δημιουργία ενός Mega Hub συνδεσιμότητας στην Κρήτη, καθώς ήδη ποντίζονται καλώδια όπως το BlueMed, το 2Africa, το India-Europe-Xpress, το GreenMed κ.ά., ενώ το HER1 αναμένεται να υποστηρίξει cloud εφαρμογές, υπηρεσίες big data και κυβερνητικές κρίσιμες λειτουργίες.
Σύμφωνα με την εταιρεία, μέχρι το 2027 ο αριθμός των διεθνών καλωδίων που καταλήγουν στο νησί θα δεκαπλασιαστεί, με τη χρήση data να αυξάνεται κατά 30% ετησίως.
Διεθνή Υποθαλάσσια Καλώδια: Η «ραχοκοκαλιά» της διασύνδεσης
Η ραγδαία ανάπτυξη των data centers στην Ελλάδα δεν μπορεί να νοηθεί ανεξάρτητα από τα διεθνή υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών – τη βασική «υποδομή του αόρατου διαδικτύου». Η χώρα, χάρη στη γεωγραφική της θέση στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, εξελίσσεται σε κεντρικό κόμβο διακίνησης δεδομένων.
Η Κρήτη – και ειδικά τα Χανιά, το Τυμπάκι και το Ηράκλειο – έχει μετατραπεί σε βασικό σημείο προσαιγιάλωσης καλωδιακών συστημάτων διεθνούς εμβέλειας. Το BlueMed της Sparkle, το 2Africa της Meta και το India-Europe-Xpress (IEX) περνούν πλέον από την Ελλάδα, δημιουργώντας νέους διαδρόμους συνδεσιμότητας. Παράλληλα, έργα όπως το East Med Corridor (EMC), στο οποίο συμμετέχει η ΔΕΗ, ενισχύουν τη στρατηγική θέση της χώρας στη διεθνή κυκλοφορία δεδομένων.
Τα καλώδια αυτά καθιστούν τη λειτουργία των hyperscale data centers τεχνικά εφικτή, μειώνοντας το latency και αυξάνοντας τη χωρητικότητα μεταφοράς. Η Ελλάδα, πλέον, δεν είναι μόνο καταναλωτής, αλλά πάροχος διασυνδεσιμότητας – και το μέλλον της ως «ψηφιακή γέφυρα» της Μεσογείου χτίζεται, κυριολεκτικά, υποθαλάσσια.
Το East to Med Data Corridor, η υποθαλάσσια διαδρομή δεδομένων που συνδέει Ασία, Μέση Ανατολή και Ευρώπη, καθιστά τη χώρα αναπόσπαστο κρίκο στην αλυσίδα ψηφιακής κυριαρχίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πάνω σε αυτό το δίκτυο “ποντάρουν” και οι Microsoft και Amazon Web Services, που αναπτύσσουν cloud regions, ενώ η Google Cloud συμμετέχει στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα με διασυνδέσεις και υπηρεσίες υποδομής.
Μάχη «γιγάντων» στην Αττική
Στην Αττική διαμορφώνεται το πιο “θερμό” πεδίο για την ψηφιακή υποδομή της χώρας, με διεθνείς κολοσσούς, κρατικούς φορείς και επενδυτικά funds να ανακοινώνουν έργα μεγάλης ισχύος και στρατηγικής σημασίας.
Apto – Dromeus Capital (80 MW)
Η ελληνική Apto, σε συνεργασία με τη Dromeus Capital, έχει ήδη εξασφαλίσει ισχύ 80 MW για την κατασκευή data center στην Αττική. Η Apto συνεργάζεται αποκλειστικά με hyperscalers και στοχεύει στη φιλοξενία διεθνών cloud providers σε ειδικά διαμορφωμένες εγκαταστάσεις.
ΑΔΜΗΕ – Serverfarm (130 MW)
Ο ΑΔΜΗΕ ενώνει δυνάμεις με την αμερικανική Serverfarm για την κατασκευή data center στο Κρυονέρι Αττικής. Το project προβλέπει υποδομές ισχύος έως 130 MW και εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό του διαχειριστή για ενεργειακή ψηφιοποίηση και διασυνδεσιμότητα.
Data4 (90 MW – 300 εκατ. ευρώ)
Η γαλλική Data4 ξεκινά τις εργασίες για το πρώτο της data center στην Ελλάδα, με έδρα τα Σπάτα. Η εγκατάσταση θα έχει ισχύ 90 MW και προϋπολογισμό 300 εκατ. ευρώ. Πρώτος επιβεβαιωμένος πελάτης φέρεται να είναι η Microsoft. Η λειτουργία αναμένεται από το 2026.
Amazon Web Services (AWS) – Κορωπί
Η AWS δημιουργεί την πρώτη «ζώνη» της στην Ελλάδα μέσω συνεργασίας με ουδέτερο πάροχο στο Κορωπί – πιθανότατα τη Digital Realty. Η υποδομή αφορά data center που θα προσφέρει cloud υπηρεσίες χαμηλού latency, ενώ αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία εντός του 2025.
Google – Σε φάση αναμονής
Η Google έχει ανακοινώσει επένδυση σε υποδομές data center στην Αττική από το 2022, ωστόσο το έργο δεν έχει ακόμη προχωρήσει. Παραμένει σε συζητήσεις με ουδέτερους παρόχους (όπως Sparkle και Apto), ενώ η τελική στρατηγική της στην Ελλάδα παραμένει υπό διαμόρφωση.
Ο οικονομικός αντίκτυπος
Η ψηφιακή μετάβαση δεν φέρνει μόνο τεχνολογία – φέρνει δουλειές. Η ΔΕΗ υπολογίζει ότι για κάθε θέση σε data center, δημιουργούνται 5 έμμεσες θέσεις στο οικοσύστημα. Η Κρήτη και η Δυτική Μακεδονία μετατρέπονται σε ψηφιακά εργοστάσια, φιλοξενώντας από start-ups και AI hubs, έως τεχνικούς και software developers.
Η Κρήτη φιλοξενεί ήδη hubs της Vodafone, start-ups από τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ο ΟΤΕ, η NOVA και η Grid Telecom επεκτείνουν την ευρυζωνική κάλυψη FTTH.
Αξιοσημείωτα είναι και τα στοιχεία που έδωσε στην δημοσιότητα η ΔΕΗ σύμφωνα με τα οποία από την επένδυσή της θα δημιουργηθούν έως και 20.000 θέσεις εργασίας στη Δυτική Μακεδονία. Για κάθε θέση σε data center, δημιουργούνται 5 ακόμη στον ευρύτερο οικονομικό κύκλο.
«Πράσινα» Data Centers με ελληνική υπογραφή
Το “όραμα” δεν αφορά μόνο τον ψηφιακό μετασχηματισμό, αλλά και την πράσινη μετάβαση. Η πλειονότητα των data centers που σχεδιάζονται ή υλοποιούνται βασίζεται σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).
Στο πλαίσιο αυτό η ΔΕΗ, αναπτύσσει πάνω από 2.100 MW φωτοβολταϊκών, επενδύει σε αντλησιοταμιεύσεις, μονάδες φυσικού αερίου υψηλής απόδοσης και τεχνολογίες υδρογόνου. Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνει ένα μοντέλο “behind-the-meter”, που δεν επιβαρύνει το εθνικό δίκτυο αλλά στηρίζει την ευστάθεια του συστήματος.
