Σε μια νέα κατηγορία μεγέθους περνά η ελληνική αγορά των data centers μετά τη συμφωνία της ΔΕΗ με την Amazon Web Services (AWS) για την ανάπτυξη μεγάλης υποδομής δεδομένων στη Δυτική Μακεδονία.
Το δεσμευτικό Μνημόνιο Συνεργασίας προβλέπει την ανάπτυξη data center αρχικής ισχύος 300 MW στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης, με δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW. Πρόκειται για κλίμακα πολλαπλάσια των projects που έχουν μέχρι σήμερα ανακοινωθεί στην ελληνική αγορά και η οποία, εφόσον υλοποιηθεί στο σύνολό της, τοποθετεί τη χώρα στον ευρωπαϊκό χάρτη των hyperscale υποδομών.
Η πρώτη φάση των 300 MW προγραμματίζεται να τεθεί σε λειτουργία το 2028. Η AWS θα μισθώσει την εγκατάσταση για 15 χρόνια μετά την ολοκλήρωσή της, αναλαμβάνοντας την εγκατάσταση και λειτουργία του τεχνολογικού εξοπλισμού, ενώ η ΔΕΗ θα διαθέσει την έκταση, τα κτίρια και τις απαραίτητες ενεργειακές υποδομές.
Το σχέδιο, ωστόσο, δεν σταματά στα 300 MW. Οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει να εξετάσουν την επέκταση της εγκατάστασης έως το 1 GW, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με την υπογραφή των σχετικών οριστικών συμβάσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύονται στον οικονομικό Τύπο, η AWS διαθέτει αποκλειστικό option για την επέκταση, το οποίο θα μπορούσε να ασκηθεί μέσα στους επόμενους μήνες.
Η κλίμακα της επένδυσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η οικονομική αρχιτεκτονική του project, καθώς το συνολικό ύψος της επένδυσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το τι ακριβώς συνυπολογίζεται: τις κτιριακές και ενεργειακές εγκαταστάσεις, την IT υποδομή ή και τον εξαιρετικά υψηλής αξίας υπολογιστικό εξοπλισμό.
Περίπου 1 δισ. ευρώ φέρεται να αντιστοιχεί στο κατασκευαστικό και ενεργειακό σκέλος που θα αναλάβει η ΔΕΗ, ενώ αντίστοιχου ύψους υπολογίζεται η επένδυση της AWS στην IT υποδομή. Το μεγαλύτερο κόστος συνδέεται με τις μονάδες επεξεργασίας και ειδικά τις GPUs που απαιτούν οι σύγχρονες υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η ανάπτυξη του έργου μεταφέρει την ελληνική αγορά από τα data centers δεκάδων MW στην εποχή των εγκαταστάσεων εκατοντάδων MW και, δυνητικά, του ενός GW.
Γιατί η Δυτική Μακεδονία
Η επιλογή του Αγίου Δημητρίου Κοζάνης δεν είναι τυχαία. Η περιοχή διαθέτει ένα από τα βασικότερα assets που αναζητούν πλέον οι μεγάλοι hyperscalers διεθνώς: πρόσβαση σε μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και σε ισχυρές ενεργειακές υποδομές.
Η Δυτική Μακεδονία διαθέτει τις εκτάσεις και τα δίκτυα που απελευθερώνονται από την απολιγνιτοποίηση, υποδομές υψηλής τάσης, πρόσβαση σε νερό, τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις και σημαντική νέα παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η ΔΕΗ αναλαμβάνει όχι μόνο την κατασκευή και μακροχρόνια μίσθωση των εγκαταστάσεων, αλλά και την τροφοδοσία της AWS με πράσινη ενέργεια μέσω μακροχρόνιου PPA, την αδιάλειπτη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και το facility management του συγκροτήματος.
Η σύνδεση ενέργειας και ψηφιακών υποδομών αποτελεί άλλωστε ένα από τα κεντρικά στοιχεία της νέας αγοράς των data centers. Η εκρηκτική ανάπτυξη του cloud και κυρίως της Τεχνητής Νοημοσύνης αυξάνει δραστικά τις απαιτήσεις για ηλεκτρική ισχύ, μετατρέποντας την πρόσβαση σε ενέργεια σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη χωροθέτηση νέων υποδομών.
Το project αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τον μετασχηματισμό της Δυτικής Μακεδονίας. Στον χώρο που επί δεκαετίες αποτέλεσε έναν από τους πυρήνες της λιγνιτικής ηλεκτροπαραγωγής της χώρας σχεδιάζεται πλέον μια υποδομή που θα εξυπηρετεί cloud computing και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η πρώτη εγκατάσταση των 300 MW αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να είναι έτοιμη έως τα τέλη του 2028. Εφόσον ενεργοποιηθεί η επέκταση στο 1 GW, το project προβλέπεται να αναπτύσσεται σταδιακά, με στόχο την πλήρη λειτουργία του έως το τέλος του 2031.
Πρόκειται ουσιαστικά για τη μετατροπή ενός τμήματος της παλιάς ενεργειακής υποδομής της χώρας σε υποδομή της νέας ψηφιακής οικονομίας.
Τι αλλάζει για την ελληνική αγορά data centers
Η συμφωνία ΔΕΗ-AWS έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα προσελκύει ήδη σημαντικές επενδύσεις σε data centers, με το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας να συγκεντρώνεται μέχρι σήμερα στην Αττική.
Το project της Δυτικής Μακεδονίας αλλάζει τόσο τη γεωγραφία όσο και την κλίμακα της αγοράς. Η παρουσία ενός hyperscaler όπως η AWS σε εγκατάσταση εκατοντάδων MW δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός ευρύτερου οικοσυστήματος γύρω από το cloud, την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις τηλεπικοινωνίες και τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Παράλληλα, ενισχύει μια τάση που γίνεται ολοένα πιο εμφανής διεθνώς: ενέργεια, data centers και AI εξελίσσονται σε συγκοινωνούντα δοχεία. Η δυνατότητα μιας χώρας να προσελκύσει τις επόμενες μεγάλες επενδύσεις σε υπολογιστικές υποδομές δεν κρίνεται πλέον μόνο από τη συνδεσιμότητα ή τη γεωγραφική της θέση, αλλά και από το κατά πόσο μπορεί να εξασφαλίσει μεγάλης κλίμακας, αξιόπιστη και ανταγωνιστική ενεργειακή τροφοδοσία.
Και ακριβώς σε αυτή τη διασταύρωση επιχειρεί να τοποθετηθεί πλέον η Ελλάδα μέσω του project ΔΕΗ-AWS: από αγορά περιφερειακών data centers, σε πιθανό κόμβο μεγάλης κλίμακας υποδομών cloud και AI για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
