Το φαινόμενο του κυβερνοεκφοβισμού αποκτά πλέον διαστάσεις κρίσης για το ευρωπαϊκό ψηφιακό οικοσύστημα, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ζητά άμεση και συντονισμένη δράση τόσο σε επίπεδο νομοθεσίας όσο και σε επίπεδο εφαρμογής. Το πρόσφατο ψήφισμα της Ολομέλειας αναδεικνύει τη σοβαρότητα του προβλήματος με σαφή αριθμητικά δεδομένα: ένας στους έξι εφήβους δηλώνει ότι έχει υπάρξει θύμα cyberbullying, ενώ ένας στους οκτώ παραδέχεται ότι έχει εκφοβίσει άλλους. Τα στοιχεία αυτά σκιαγραφούν ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου η κακοποίηση δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά δομικό χαρακτηριστικό της εμπειρίας πολλών νέων χρηστών.
Το Ευρωκοινοβούλιο εκτιμά ότι τα υφιστάμενα μέτρα, τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της κλιμάκωσης του φαινομένου. Στο πλαίσιο αυτό, ζητά αυστηρότερη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας, αλλά και την κάλυψη σημαντικών νομικών κενών. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η απουσία ενός εναρμονισμένου ορισμού του κυβερνοεκφοβισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γεγονός που δυσχεραίνει την αποτύπωση της πραγματικής του έκτασης και την αποτελεσματική αντιμετώπισή του.
Στο τραπέζι τίθεται ακόμη και η πιθανότητα αναγνώρισης του κυβερνοεκφοβισμού ως εγκλήματος της ΕΕ με διασυνοριακή διάσταση. Οι ευρωβουλευτές καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει το ενδεχόμενο αυτό, εξετάζοντας παράλληλα εναλλακτικές προσεγγίσεις, όπως η ένταξη των σοβαρότερων περιστατικών στον κατάλογο των εγκλημάτων μίσους.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: η ψηφιακή κακοποίηση δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά ή με εθνικά κατακερματισμένα εργαλεία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λογοδοσία των ψηφιακών πλατφορμών, οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο του προβλήματος αλλά και της λύσης. Το Κοινοβούλιο επισημαίνει ότι ορισμένα επιχειρηματικά μοντέλα ενθαρρύνουν τη διάδοση περιεχομένου μίσους, ιδίως μέσω υπερ-εξατομικευμένων συστημάτων συστάσεων που προωθούν διχαστικό περιεχόμενο εις βάρος πιο ουδέτερων ή ισορροπημένων αφηγήσεων.
Αυστηρή εφαρμογή της DSA
Στο ίδιο πλαίσιο, οι ευρωβουλευτές ζητούν αυστηρότερη εφαρμογή της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), και ειδικότερα του άρθρου 28 που αφορά την προστασία των ανηλίκων. Η Επιτροπή καλείται να επιταχύνει την εξέταση εκκρεμών υποθέσεων και να αντισταθεί σε κάθε προσπάθεια αποδυνάμωσης του ρυθμιστικού πλαισίου. Το μήνυμα είναι σαφές: η προστασία των χρηστών, και ιδιαίτερα των παιδιών, πρέπει να αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Η τεχνητή νοημοσύνη προσθέτει μια νέα, πιο σύνθετη διάσταση στο πρόβλημα. Το Κοινοβούλιο εκφράζει έντονη ανησυχία για την αυξανόμενη χρήση εργαλείων ΑΙ για τη δημιουργία κακοποιητικού περιεχομένου, όπως τα deepfakes ή η μη συναινετική παραγωγή προσωπικών εικόνων και βίντεο. Στο πλαίσιο αυτό, καλεί τους παρόχους να συμμορφωθούν πλήρως με τις υποχρεώσεις επισήμανσης περιεχομένου, ενώ επαναφέρει την ανάγκη απαγόρευσης εφαρμογών τύπου «nudifiers», οι οποίες βρίσκονται ήδη υπό διαπραγμάτευση σε επίπεδο ΕΕ.
Κενά στην προστασία
Ταυτόχρονα, το Κοινοβούλιο αναδεικνύει σημαντικά κενά και στον τομέα της προστασίας των παιδιών, εκφράζοντας απογοήτευση για την έλλειψη σαφούς νομικού πλαισίου σχετικά με τον εντοπισμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης στο διαδίκτυο. Ζητά από την Επιτροπή να κινηθεί ταχύτερα, διασφαλίζοντας ότι οι πλατφόρμες εφαρμόζουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς εθελοντικής αναφοράς και ενίσχυσης της ασφάλειας των χρηστών.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη στήριξη των θυμάτων. Το ψήφισμα ζητά αύξηση της χρηματοδότησης για οργανώσεις που παρέχουν υποστήριξη, καθώς και την ενσωμάτωση της αντιμετώπισης του κυβερνοεκφοβισμού στις εθνικές στρατηγικές ψυχικής υγείας. Η πρόληψη, η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση αναδεικνύονται ως κρίσιμες παράμετροι, με στόχευση όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς.
