Νέο θεσμικό πλαίσιο ετοιμάζει το ΥΠΕΝ για να ξεχωρίσουν τα ώριμα projects από τη δέσμευση ισχύος χωρίς πραγματικό επενδυτικό σχέδιο
Νέους κανόνες για την πρόσβαση των data centers στο ηλεκτρικό δίκτυο ετοιμάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς η εκρηκτική αύξηση των αιτημάτων σύνδεσης δημιουργεί τον κίνδυνο να δεσμευθεί σημαντικός ηλεκτρικός χώρος από projects που δεν διαθέτουν ακόμη τις προϋποθέσεις για να υλοποιηθούν.
Στόχος του νέου πλαισίου είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα αξιολόγησης της επενδυτικής ωριμότητας, ώστε η πρόσβαση στο δίκτυο να κατευθύνεται κατά προτεραιότητα σε πραγματικές και χρηματοδοτημένες επενδύσεις. Το ΥΠΕΝ επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο να αποφύγει φαινόμενα αντίστοιχα με εκείνα που καταγράφηκαν στην αγορά των ΑΠΕ, όπου η συσσώρευση αιτήσεων οδήγησε στη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου και από έργα τα οποία τελικά δεν προχώρησαν.
Το μέγεθος του ενδιαφέροντος για την ελληνική αγορά αποτυπώνεται στα αιτήματα που έχουν ήδη υποβληθεί στον ΑΔΜΗΕ. Η συνολική ισχύς τους προσεγγίζει πλέον τα 5 GW, όταν στα τέλη του 2025 βρισκόταν περίπου στα 1,2 GW.
Την ίδια στιγμή, η εγκατεστημένη ισχύς των data centers στην Ελλάδα έχει αυξηθεί από περίπου 5 MW το 2023 σε 50 MW το 2026, ενώ ο ορατός στόχος φθάνει τα 120 MW έως το 2030. Το επενδυτικό pipeline της αγοράς εκτιμάται ότι μπορεί να ανέλθει ακόμη και στα 5 δισ. ευρώ.
Πώς θα λειτουργούν τα «φίλτρα»
Το πλαίσιο που επεξεργάζεται το ΥΠΕΝ δεν αναμένεται να στηριχθεί σε έναν στατικό γεωγραφικό χάρτη που θα καθορίζει πού μπορούν και πού δεν μπορούν να εγκατασταθούν data centers. Η κατεύθυνση είναι περισσότερο δυναμική, με την αξιολόγηση κάθε επένδυσης πριν αυτή δεσμεύσει σημαντική ισχύ.
Μεταξύ των παραμέτρων που εξετάζονται είναι ο βαθμός ωριμότητας του έργου, η ύπαρξη εξασφαλισμένης χρηματοδότησης και συγκεκριμένου επιχειρηματικού σχεδίου, η ενεργειακή τροφοδοσία του data center, αλλά και το κατά πόσο η επένδυση μπορεί να υποστηριχθεί από τις υφιστάμενες υποδομές του δικτύου ή προϋποθέτει σημαντικές νέες επενδύσεις. Η λογική είναι να αποτρέπονται περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας επενδυτής θα μπορούσε, για παράδειγμα, να δεσμεύσει εκατοντάδες MW σε έναν υποσταθμό χωρίς να διαθέτει ώριμο και χρηματοδοτημένο project, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα πρόσβασης άλλων παραγωγικών επενδύσεων.
Στο ΥΠΕΝ εξετάζονται παράλληλα μοντέλα που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές. Μεταξύ αυτών βρίσκεται το αυστηρότερο ισπανικό μοντέλο, όπου η ενεργειακή τροφοδοσία των data centers συνδέεται ακόμη και με τον χρονικό συγχρονισμό παραγωγής και κατανάλωσης πράσινης ενέργειας.
Μια τόσο αυστηρή προσέγγιση δεν φαίνεται, ωστόσο, να προκρίνεται για την ελληνική αγορά, καθώς θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά το κόστος και την πολυπλοκότητα των επενδύσεων. Το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί ένα πιο ευέλικτο σύστημα, το οποίο θα προστατεύει τον ηλεκτρικό χώρο χωρίς να δημιουργεί εμπόδια στην ανάπτυξη της αγοράς.
Η πρώτη πρόταση αναμένεται μέσα στον Σεπτέμβριο και θα ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση, πριν το νέο πλαίσιο πάρει τη μορφή νομοθετικής ρύθμισης.
ΔΕΗ: Προχωρούν οι συζητήσεις με hyperscalers
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το μεγάλο data center που σχεδιάζει η ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, με τις συζητήσεις με διεθνείς hyperscalers να βρίσκονται σε εξέλιξη. Η πρώτη φάση του project προβλέπει ισχύ 300 MW, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία στα τέλη του 2028. Η ΔΕΗ έχει ήδη κινηθεί για την προμήθεια βασικού εξοπλισμού, ώστε να διατηρηθεί το χρονοδιάγραμμα του έργου ανεξάρτητα από τον χρόνο ολοκλήρωσης των εμπορικών διαπραγματεύσεων.
Οι συζητήσεις δεν περιορίζονται, ωστόσο, στα 300 MW. Στο τραπέζι βρίσκονται διαφορετικά σενάρια για ανάπτυξη του data center έως το 1 GW, καθώς το ενδιαφέρον των hyperscalers για την προοπτική επέκτασης έχει ενισχυθεί. Η πρώτη συμφωνία αναμένεται να αφορά την αρχική φάση των 300 MW, ενώ η περαιτέρω ανάπτυξη θα αποτελέσει αντικείμενο επόμενης συμφωνίας.
Οι διαπραγματεύσεις αφορούν ένα ευρύτερο πακέτο και όχι αποκλειστικά τη χρήση της υποδομής. Περιλαμβάνουν την ενεργειακή τροφοδοσία μέσω μακροχρόνιων PPAs, συμβάσεις για την προμήθεια εξοπλισμού, καθώς και τον συνολικό τεχνικό σχεδιασμό της επένδυσης.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του σχεδιασμού της ΔΕΗ αποτελεί το μοντέλο behind the meter, με την ηλεκτροδότηση των data centers να σχεδιάζεται εκτός δικτύου, μέσω μονάδων παραγωγής που θα αναπτυχθούν στην περιοχή για την τροφοδοσία των νέων υποδομών.
Η εξέλιξη του project της ΔΕΗ συμπίπτει έτσι χρονικά με τη διαμόρφωση των νέων κανόνων για την αγορά, σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση για ηλεκτρικό χώρο από data centers έχει πολλαπλασιαστεί και το ΥΠΕΝ επιχειρεί να διαχωρίσει τα ώριμα επενδυτικά σχέδια από αιτήματα που δεν συνοδεύονται ακόμη από αντίστοιχη επενδυτική ετοιμότητα.
