Νέο ευρωπαϊκό σύστημα αξιολόγησης για εγκαταστάσεις άνω των 500 kW – Στο επίκεντρο ενέργεια, νερό, δίκτυα και ΑΠΕ – Γιατί η συζήτηση αφορά άμεσα και την ελληνική αγορά
Νέους κανόνες για το ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα των data centers δρομολογεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια περίοδο κατά την οποία η εκρηκτική ανάπτυξη του AI και του cloud αυξάνει όχι μόνο τη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ, αλλά και τις απαιτήσεις για ηλεκτρική ενέργεια και πρόσβαση στα δίκτυα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 21 Σεπτεμβρίου νέο κοινό σύστημα αξιολόγησης των data centers, το οποίο θα καλύπτει μεμονωμένες εγκαταστάσεις ισχύος άνω των 500 kW. Στόχος είναι να αυξηθεί η διαφάνεια σχετικά με την πραγματική χρήση ενέργειας και νερού και να αποτυπώνεται καλύτερα η συμβολή κάθε εγκατάστασης στο ενεργειακό σύστημα, μεταξύ άλλων μέσω της αξιοποίησης απορριπτόμενης θερμότητας και της προσθήκης παραγωγής καθαρής ενέργειας.
Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ΕΕ σχεδιάζει να τριπλασιάσει τη δυναμικότητα των data centers μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Κομισιόν, η κατανάλωσή τους εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 3% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ έως το 2030.
Από τα MW στην αποδοτικότητα
Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της συζήτησης γύρω από τις νέες επενδύσεις επικεντρώνεται στα MW: πόση ισχύ θα διαθέτει ένα data center και πόσο μεγάλη υπολογιστική δυναμικότητα μπορεί να υποστηρίξει.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία προσθέτει πλέον μια δεύτερη διάσταση. Δεν έχει σημασία μόνο πόση ενέργεια χρειάζεται μια εγκατάσταση, αλλά και πόσο αποδοτικά τη χρησιμοποιεί, πόσο νερό καταναλώνει και με ποιον τρόπο μπορεί να ενσωματωθεί στο ευρύτερο ενεργειακό σύστημα.
Το νέο rating scheme θα δημιουργεί ηλεκτρονικό sustainability label με βάση τα στοιχεία που δηλώνουν οι operators, επιτρέποντας τη συγκριτική αξιολόγηση των επιδόσεων των data centers.
Η σχετική κατ’ εξουσιοδότηση πράξη βρίσκεται πλέον σε δίμηνη περίοδο ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν τεθεί σε ισχύ, ενώ οι πρώτες ετικέτες βιωσιμότητας για μεμονωμένα data centers αναμένονται το 2027.
Το επόμενο βήμα: ελάχιστα standards
Η Κομισιόν δεν σταματά όμως στην αξιολόγηση. Παράλληλα ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση διάρκειας 12 εβδομάδων για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων απόδοσης για τα data centers στην Ευρώπη. Η διαδικασία ολοκληρώνεται στις 14 Δεκεμβρίου 2026 και θα τροφοδοτήσει την προετοιμασία νομοθετικής πρότασης που προγραμματίζεται για το δεύτερο τρίμηνο του 2027.
Πρακτικά, η Ευρώπη εξετάζει το πέρασμα από τη μέτρηση και τη διαφάνεια σε ένα πλαίσιο που θα μπορεί να θέτει συγκεκριμένες ελάχιστες απαιτήσεις για την απόδοση των εγκαταστάσεων.
Η κατεύθυνση συνδέεται με ένα πρόβλημα που μεγαλώνει όσο αυξάνεται η ζήτηση για AI computing. Τα data centers δημιουργούν αυξανόμενες απαιτήσεις σε ηλεκτρική ενέργεια, επιβαρύνουν τα δίκτυα και χρησιμοποιούν σημαντικές ποσότητες νερού για τις ανάγκες ψύξης.
Η ελληνική μάχη για τον ηλεκτρικό χώρο
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία έρχεται σε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συγκυρία για την Ελλάδα. Οι αιτήσεις για νέα data centers που έχουν υποβληθεί στον ΑΔΜΗΕ αντιστοιχούν πλέον, σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, σε περίπου 5 GW ισχύος, έναντι 1,2 GW το 2025. Η τεράστια αύξηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα ποια projects θα εξασφαλίσουν τελικά πρόσβαση σε έναν περιορισμένο πόρο: τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται νέο θεσμικό πλαίσιο για την κατανομή του ηλεκτρικού χώρου, με στόχο να δοθεί προτεραιότητα σε ώριμες επενδύσεις και να αποτραπεί η δέσμευση πολύτιμης ισχύος από projects που παραμένουν σε πρώιμο στάδιο.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο εμφανές από τη γεωγραφική κατανομή της διαθέσιμης ισχύος.
Το project ΔΕΗ – AWS ως μεγάλο case study
Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται και η συμφωνία της ΔΕΗ με την Amazon Web Services για την ανάπτυξη data center στον Άγιο Δημήτριο της Δυτικής Μακεδονίας. Το δεσμευτικό Μνημόνιο Συνεργασίας προβλέπει αρχική ισχύ τροφοδοσίας 300 MW, με τις δύο πλευρές να διερευνούν τη δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης έως το 1 GW.
Η ΔΕΗ θα παρέχει την έκταση, τα κτίρια και τις υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές, ενώ η AWS θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής. Με την ολοκλήρωση της κατασκευής προβλέπεται 15ετής μίσθωση του data center από την AWS.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ενεργειακό μοντέλο του project. Το MoU προβλέπει ότι η AWS θα αγοράζει και η ΔΕΗ θα παρέχει ηλεκτρική ενέργεια μέσω μακροπρόθεσμων PPAs από ανανεώσιμες πηγές. Το project παραμένει πάντως υπό την αίρεση των οριστικών συμφωνιών, του due diligence, της εξασφάλισης της απαιτούμενης σύνδεσης με το δίκτυο και των απαραίτητων εγκρίσεων.
Το νέο κριτήριο για τις επενδύσεις
Η σύμπτωση των δύο εξελίξεων δείχνει προς ποια κατεύθυνση κινείται η αγορά. Η ανάπτυξη ενός μεγάλου data center δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα real estate, χρηματοδότησης ή τεχνολογικού εξοπλισμού. Η εξασφάλιση ηλεκτρικής ισχύος, η ενεργειακή αποδοτικότητα, η πρόσβαση σε καθαρή ενέργεια, η χρήση νερού και η δυνατότητα συνεργασίας με το ηλεκτρικό σύστημα εξελίσσονται σε κρίσιμες παραμέτρους ενός project. Και αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο το AI αυξάνει τις ανάγκες για computing capacity.
Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: να αξιοποιήσει το ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον για νέες ψηφιακές υποδομές, χωρίς ταυτόχρονα να δημιουργήσει μια νέα «ουρά» projects που δεσμεύουν ηλεκτρικό χώρο χωρίς να μπορούν να υλοποιηθούν.
Η ευρωπαϊκή κατεύθυνση κάνει πλέον σαφές ότι στη νέα εποχή των data centers το μέγεθος θα εξακολουθήσει να μετρά. Αλλά τα MW από μόνα τους δεν θα είναι αρκετά.
