- της Νατάσας Φραγκούλη
Νέα εποχή στη διατλαντική μεταφορά δεδομένων ετοιμάζονται να εγκαινιάσουν ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναλαμβάνουν τη δέσμευση να εξασφαλίσουν αυξημένη προστασία για τα προσωπικά δεδομένα που μεταφέρονται μέσω του Ατλαντικού.
Ο δρόμος για το νέο θεσμικό πλαίσιο, που θα διέπει τη διαβίβαση δεδομένων μεταξύ των δύο πλευρών, άνοιξε με την υπογραφή σχετικού εκτελεστικού Διατάγματος από τον Αμερικανό Πρόεδρο, Joe Biden. Με την υπογραφή του Διατάγματος ΗΠΑ και ΕΕ έρχονται πιο κοντά σε έναν νέο μηχανισμό επάρκειας για τη μεταξύ τους διαβίβαση δεδομένων.
Τα μέτρα αυτά αποτελούν συνέχεια της κατ’ αρχήν συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο Μάρτιο και αποτελούν μια μείζονος σημασίας κίνηση για την ασφάλεια των δεδομένων, που μεταφέρονται διατλαντικά, καθώς πάνω από το 90% των επιχειρήσεων που εδρεύουν στην ΕΕ μεταφέρει δεδομένα από και προς τις ΗΠΑ.
Με ανακοίνωσή του ο Λευκός Οίκος ενημέρωσε ότι ο Πρόεδρος Biden υπέγραψε το εκτελεστικό διάταγμα (Enhancing Safeguards for United States Signals Intelligence Activities), το οποίο περιλαμβάνει τα βήματα που θα κάνουν οι ΗΠΑ, για να εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις τους ως προς το πλαίσιο προστασίας δεδομένων ΕΕ-ΗΠΑ (EU-US DPF) που ανακοινώθηκε από τον Αμερικανό Πρόεδρο και την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen τον Μάρτιο του 2022.
Στην εν λόγω ανακοίνωση ο Λευκός Οίκος αναφέρει ότι οι διατλαντικές ροές δεδομένων είναι κρίσιμες για να καταστεί δυνατή η οικονομική σχέση ΕΕ-ΗΠΑ αξίας 7,1 τρισ. δολ. Το DPF ΕΕ-ΗΠΑ αναμένεται να δημιουργήσει μια ισχυρή νομική βάση για τις διατλαντικές ροές δεδομένων, αντιμετωπίζοντας τις ανησυχίες που εξέφρασε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το προηγούμενο πλαίσιο, την «ασπίδα προστασίας της ιδιωτικής ζωής ΕΕ-ΗΠΑ» (privacy shield).
Διετείς διαπραγματεύσεις
ΗΠΑ και ΕΕ βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις από το 2020, προκειμένου να καταλήξουν σε ένα κοινά αποδεκτό, που θα διέπει τη διατλαντική μεταφορά ιδιωτικών δεδομένων και θα παρέχει επαρκή προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, που διαβιβάζονται από την ΕΕ σε επιχειρήσεις των ΗΠΑ. Το προηγούμενο καθεστώς, γνωστό ως «Ασπίδα Προστασίας της ιδιωτικής ζωής Ε.Ε. – ΗΠΑ», έχει πάψει να ισχύει από το 2020 μετά από νομική προσφυγή.
Σκοπός της “Ασπίδας Προστασίας” (EU-US Privacy Schield) ήταν η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα οποιουδήποτε ατόμου στην ΕΕ όταν τα δεδομένα αυτά διαβιβάζονται σε εταιρείες στις ΗΠΑ για εμπορικούς σκοπούς. Το «Privacy Shield» καταργήθηκε το 2020 από το Δικαστήριο της ΕΕ, αφού διαπίστωσε ότι οι ΗΠΑ δεν πληρούσαν τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την προστασία των μεταφερόμενων δεδομένων.
Τι προβλέπει το Διάταγμα
Το εκτελεστικό διάταγμα θεσπίζει νέες δεσμευτικές εγγυήσεις για την αντιμετώπιση όλων των ζητημάτων που ήγειρε το Δικαστήριο της ΕΕ, περιορίζοντας την πρόσβαση των υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ στα δεδομένα της ΕΕ και ιδρύοντας Δικαστήριο Ελέγχου της Προστασίας Δεδομένων.
Το Εκτελεστικό Διάταγμα ενισχύει μια σειρά διασφαλίσεων της ιδιωτικής ζωής και των πολιτικών ελευθεριών και δημιουργεί έναν ανεξάρτητο και δεσμευτικό μηχανισμό που δίνει τη δυνατότητα σε άτομα και περιφερειακούς οργανισμούς να αναζητήσουν επανόρθωση εάν πιστεύουν ότι τα προσωπικά τους δεδομένα συλλέχθηκαν κατά τρόπο που παραβιάζει την ισχύουσα νομοθεσία.
Ειδικότερα, το εκτελεστικό διάταγμα προσθέτει περαιτέρω διασφαλίσεις για τις δραστηριότητες πληροφοριών των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης οι δραστηριότητες αυτές να διεξάγονται μόνο για την επιδίωξη καθορισμένων στόχων εθνικής ασφάλειας, να λαμβάνουν υπόψη την ιδιωτική ζωή και τις πολιτικές ελευθερίες όλων των προσώπων ανεξαρτήτως εθνικότητας ή χώρας διαμονής, καθώς και να διεξάγονται μόνο όταν είναι απαραίτητο για την προώθηση μιας επιβεβαιωμένης προτεραιότητας και μόνο στο βαθμό και με τρόπο ανάλογο με αυτήν την προτεραιότητα.
Απαιτεί από τους φορείς των υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ να ενημερώσουν τις πολιτικές και τις διαδικασίες τους ώστε να αντικατοπτρίζουν τις νέες διασφαλίσεις για το απόρρητο και τις πολιτικές ελευθερίες.
Δημιουργεί έναν πολυεπίπεδο μηχανισμό για άτομα από πολιτείες που πληρούν τις προϋποθέσεις και περιφερειακούς οργανισμούς, προκειμένου να έχουν πρόσβαση σε ανεξάρτητη εξέταση και αποκατάσταση των ισχυρισμών τους σε περιπτώσεις που τα προσωπικά τους στοιχεία που συλλέχθηκαν κατά παραβίαση της ισχύουσας νομοθεσίας των ΗΠΑ.
