Έμφαση στην αντιμετώπιση και αποτροπή παραβάσεων που διαχρονικά συνδέονται με μεγάλο αριθμό ατυχημάτων, με αποτέλεσμα να κατηγοριοποιούνται ως πολύ επικίνδυνες δίνει ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας.
«Η οδική ασφάλεια αποτελεί αναμφισβήτητο δείκτη πολιτισμού, παιδείας, σεβασμού, αλλά και έκφραση θεσμικής ευθύνης», τόνισε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, κατά την ομιλία του στη Ολομέλεια της Βουλής επί του σχεδίου νόμου «Νέο Κυρωτικό Πλαίσιο του ΚΟΚ και λοιπές διατάξεις για την Ασφαλή Κινητικότητα».
Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, υπογράμμισε ότι ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας συνιστά, πέρα από θεσμικό εργαλείο, μια τολμηρή και ολιστική παρέμβαση για την ενίσχυση και θωράκιση της οδικής ασφάλειας, την προστασία της ανθρώπινης ζωής και προφανώς, την αλλαγή νοοτροπίας στον τρόπο με τον οποίο κινούμαστε στους δρόμους της χώρας μας.
Στο πλαίσιο αυτό, καθιερώνεται κλιμακωτού χαρακτήρα ποινολόγιο, ώστε να επιβάλλονται αυστηρότερες συνέπειες σε υπότροπους, οι οποίοι επαναλαμβάνουν σοβαρά παραπτώματα, ενώ υπάρχουν και πρόνοιες για αυξημένες κυρώσεις στην περίπτωση που ο παραβάτης εμπλακεί σε ατύχημα, υποστηρίζει κυβερνητικό σημείωμα για το θέμα.
Στις παραβάσεις για τις οποίες θα εφαρμόζονται κλιμακωτές ποινές περιλαμβάνονται:
- η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ,
- η παραβίαση ερυθρού σηματοδότη ή STOP,
- η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση,
- η μεγάλη υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, οι «κόντρες» και
- η οδήγηση μοτοσικλέτας χωρίς κράνος.
Στόχος είναι οι μετακινήσεις να γίνουν πιο ασφαλείς για όλους και να προστατευθούν ανθρώπινες ζωές. Όπως ανέφερε ο κ. Δήμας, μόνο το 2024 καταγράφηκαν στην Ελλάδα περισσότεροι από 665 θάνατοι από τροχαία, ενώ σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Κομισιόν, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται σε 46 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων και η Ελλάδα καταγράφει 61, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη για άμεσες και αποτελεσματικές μεταρρυθμίσεις.
Ο κ. Δήμας επικαλέστηκε στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023, κατά τα οποία η Κυριακή (δηλαδή και ατυχήματα επιστροφής από Σάββατο βράδυ) είναι η μέρα της εβδομάδας με τους περισσότερους θανάτους (106 νεκρούς). Ειδική μνεία έκανε δε, στην παραβίαση του ορίου ταχύτητας, η οποία καταγράφηκε στην Ελλάδα για το έτος 2024 ως η πιο συχνή παράβαση, με τον αριθμό – σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΑΣ – να αγγίζει τις 338.419.
Τι αλλάζει για τις συχνότερες παραβάσεις
1. Χρήση κινητού τηλεφώνου
Ενδεικτικό παράδειγμα αυτής της νέας δομής ποινών αποτελεί η αντιμετώπιση της χρήσης κινητού τηλεφώνου, που το 2024 ήταν η 3η αιτία πρόκλησης τροχαίων στην Ελλάδα. Σήμερα, ανεξαρτήτως της πρόκλησης ατυχήματος, η χρήση κινητού επισύρει αφαίρεση άδειας οδήγησης και πινακίδων για 60 ημέρες.
Εφεξής, εάν η παράβαση δεν προκαλέσει ατύχημα, προβλέπεται πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες, όμως στην πρώτη υποτροπή η χρηματική ποινή υπερδιπλασιάζεται στα 1.000 ευρώ και η απώλεια της άδειας ανέρχεται στις 180 ημέρες. Εάν ο οδηγός επαναλάβει ξανά την παράβαση, καταλογίζεται πρόστιμο 2.000 ευρώ και στέρηση άδειας για ένα έτος. Σε περίπτωση, δε, πρόκλησης ατυχήματος, η πρώτη υποτροπή επισύρει πρόστιμο 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για τέσσερα έτη. Για τη δεύτερη υποτροπή προβλέπεται πρόστιμο 4.000 ευρώ και 8ετής αφαίρεση άδειας οδήγησης.
Ανεξαρτήτως όμως εάν πρόκειται για την πρώτη, τη δεύτερη ή την τρίτη παράβαση, υπάρχει πια και ποινική διάσταση για την πρόκληση ατυχήματος, η οποία δεν υπήρχε στο παρελθόν. Με βάση το άρθρο 290Α του Ποινικού Κώδικα, επιβάλλεται κάθειρξη έως 10 έτη εάν προκλήθηκε βαριά σωματική βλάβη ή βλάβη σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις, κάθειρξη 10 έως 20 ετών σε περίπτωση θανατηφόρου τροχαίου και μέχρι ισόβια αν χαθούν πολλές ζωές.
2. Χρήση κράνους
Δεύτερο παράδειγμα κλιμακωτών ποινών αποτελεί η χρήση κράνους από δικυκλιστές. Σχεδόν 4 στους 10 νεκρούς από τροχαία δυστυχήματα στην Ελλάδα το 2023 επέβαιναν σε δίτροχο, ενώ τα ποσοστά χρήσης κράνους συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη είναι χαμηλά, ειδικά για τους συνεπιβάτες.
Σήμερα προβλέπεται αφαίρεση άδειας οδήγησης και πινακίδων για 60 ημέρες, ενώ οι συνεπιβάτες κινδυνεύουν απλά με πρόστιμο 50 ευρώ. Πλέον, η μη χρήση κράνους επισύρει πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες, όμως στην πρώτη υποτροπή ο κατ’ επανάληψη παραβάτης θα είναι αντιμέτωπος με πρόστιμο 1.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για έξι μήνες, ποινές που διπλασιάζονται σε περίπτωση δεύτερης υποτροπής.
Στο ενδεχόμενο που ο συνεπιβάτης δεν φορά κράνος, τόσο αυτός όσο και ο οδηγός τιμωρούνται με πρόστιμο 350 ευρώ, ακόμα κι αν ο τελευταίος φορούσε το δικό του.
3. Μέθη
Σχετικά με την οδήγηση σε κατάσταση μέθης, η οποία υπολογίζεται πως σχετίζεται με το 25% των θανάτων στην άσφαλτο στην Ελλάδα το 2024, ο ΚΟΚ προβλέπει τρία επίπεδα επήρειας, με αυστηρότερες κυρώσεις για όσους πιάνουν το τιμόνι έχοντας καταναλώσει μεγαλύτερες ποσότητες αλκοόλ.
Η πρώτη κατηγορία αφορά τους οδηγούς που έχουν 0,50 έως 0,80 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος, οι οποίοι θα καλούνται να καταβάλουν πρόστιμο 350 ευρώ και θα χάνουν το δίπλωμά τους για 30 ημέρες. Εάν ανιχνευθεί ποσότητα 0,80 έως 1,10 γραμμαρίων στο κυκλοφορικό τους, το πρόστιμο ανέρχεται στα 700 ευρώ και η άδεια οδήγησης παραδίδεται για 90 ημέρες. Το όχημα ακινητοποιείται υποχρεωτικά και φυλάσσεται.
Για τις δύο αυτές κατηγορίες, η πρώτη υποτροπή επισύρει 1.000 ευρώ χρηματική ποινή και στέρηση διπλώματος για 180 ημέρες. Τυχόν δεύτερη υποτροπή ισοδυναμεί με πρόστιμο της τάξης των 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για ένα χρόνο.
Στην τρίτη κατηγορία ανήκουν οι οδηγοί που διαπιστώνεται ότι έχουν περισσότερο από 1,10 g/l στο αίμα τους. Στην πρώτη παράβαση επιβάλλεται πρόστιμο 1.200 ευρώ, αφαίρεση διπλώματος για έξι μήνες, ακινητοποίηση και φύλαξη του οχήματος.
Η κλιμάκωση των ποινών σε περίπτωση υποτροπής προβλέπει πρόστιμο 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για επτά χρόνια μετά την πρώτη υποτροπή και 10ετή στέρηση διπλώματος συν 4.000 ευρώ πρόστιμο για τη δεύτερη υποτροπή. Στο ποινικό σκέλος, ο δράστης αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης από δύο μήνες έως πέντε χρόνια, αφαίρεση των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 10 μέρες μέχρι έξι μήνες.
Και εδώ εφαρμόζεται το άρθρο 290Α του Ποινικού Κώδικα.
4. Παραβίαση σηματοδότησης
Ως προς την παραβίαση σηματοδότη, ο Υπουργός επισήμανε ότι για το 2024, βεβαιώθηκαν από την ΕΛΑΣ 18.612 παραβάσεις. Σστον νέο ΚΟΚ, το πρόστιμο για παραβίαση ερυθρού σηματοδότη ξεκινά από 700 ευρώ και αφαιρείται επιτόπου η άδεια οδήγησης για 60 ημέρες και φτάνει τις 2.000 ευρώ, με αφαίρεση άδειας για ένα έτος στη δεύτερη υποτροπή. Εάν ο οδηγός προκαλέσει θανατηφόρο δυστύχημα, επιβάλλονται οι ποινές του Ποινικού Κώδικα.
Αναφορικά με την παραβίαση STOP, ο νέος ΚΟΚ προβλέπει πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση του διπλώματος για έναν μήνα. Τη δεύτερη φορά το πρόστιμο ανεβαίνει στα 1.000 ευρώ και η άδεια οδήγησης αφαιρείται για έξι μήνες, ενώ την τρίτη φορά το πρόστιμο αυξάνεται στα 2.000 ευρώ και το δίπλωμα αφαιρείται για ένα έτος. Σε περίπτωση ατυχήματος, ισχύουν οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα για την επικίνδυνη οδήγηση. Ενδεικτικά, ο υπουργός ανέφερε ότι για το 2022, το 16,1% των οδικών ατυχημάτων στην Ελλάδα προκλήθηκε από παραβίαση του STOP.
