- της Νατάσας Φραγκούλη
Το «μαλακό υπογάστριο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον τομέα της καινοτομίας και των επενδύσεων σε Έρευνα και Ανάπτυξη -που την τροφοδοτούν- πλήττει σοβαρά η πανδημία. Για πρώτη φορά μετά από δέκα χρόνια, οι επενδύσεις των επιχειρήσεων σε R&D υποχωρούν στην Ευρώπη, τη στιγμή που οι ανταγωνίστριες γεωγραφικές ζώνες, ΗΠΑ και Κίνα, συνεχίζουν το ανοδικό επενδυτικό τους σερί.
Το 2020, οι επιχειρήσεις με έδρα την Ευρωπαϊκή Ένωση μείωσαν τις συνολικές επενδύσεις τους στην Έρευνα και Ανάπτυξη κατά 2,2% λόγω της πανδημίας. Η μείωση των επενδύσεων μετά από μια δεκαετία συνεχούς ανόδου συνδέεται κυρίως με την αποδυνάμωση της Ε&Α από τους κλάδους της αυτοκινητοβιομηχανίας, της αεροδιαστημικής και της άμυνας στην Ευρώπη.
Ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας είναι ο σημαντικότερος τομέας επενδύσεων R&D για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, γεγονός που συνέβαλε στη συνολική μείωση της Ε&Α. Ωστόσο, 14 επιχειρήσεις της ΕΕ κατατάσσονται στην ομάδα των 50 κορυφαίων ανάμεσα στους 2.500 μεγαλύτερους επενδυτές Έρευνας και Ανάπτυξης παγκοσμίως.
Η υποχώρηση των επενδύσεων σε R&D μπορεί να επιφέρει πλήγμα στην ανταγωνιστικότητα της Ένωσης, με δεδομένο ότι οι παγκόσμιοι ανταγωνιστές, ΗΠΑ και Κίνα, επιτάχυναν εν μέσω πανδημίας τον βηματισμό τους στο R&D. Οι αμερικανικές και κινεζικές επιχειρήσεις αύξησαν τις επενδύσεις σε Ε&Α κατά 9,1 % και 18,1 % αντίστοιχα, την πρώτη πανδημική χρόνιά, το 2020.
Επιμένει στην καινοτομία η υγεία
Παρά το δυσχερές γενικό οικονομικό περιβάλλον το 2020, οι επιχειρήσεις στην ΕΕ κατάφεραν να αυξήσουν τις επενδύσεις σε R&D σε δύο συγκεκριμένους τομείς: την υγεία και τις υπηρεσίες ΤΠΕ. Για την ακρίβεια, οι εταιρείες με έδρα την ΕΕ αύξησαν τις επενδύσεις τους σε Ε&Α στους τομείς της υγείας κατά 10,3% και των υπηρεσιών ΤΠΕ κατά 7,2%.
Πάντως, αυτός ο ρυθμός είναι βραδύτερος από τον αντίστοιχο με τον οποίο «έτρεξαν» οι επενδύσεων επιχειρήσεων με έδρα τις ΗΠΑ και την Κίνα. Στη διάρκεια της κρίσης του κορωνοϊού, οι επιχειρήσεις με έδρα τις ΗΠΑ και την Κίνα αύξησαν το μερίδιό τους στην Έρευνα και Ανάπτυξη στην υγεία (ΗΠΑ 17,9% και Κίνα 30,7%), στις υπηρεσίες ΤΠΕ (ΗΠΑ 12,4% και Κίνα 21,2%) και στην παραγωγή ΤΠΕ (ΗΠΑ 7,8% και Κίνα: 11,5%).
Παγκόσμια δυναμική
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι βιομηχανικές επενδύσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη αποδείχθηκαν ανθεκτικές στην κρίση του κορωνοϊού. Το 2020 ήταν το 11ο κατά σειρά έτος συνεχόμενης αύξησής τους, συγκεκριμένα κατά 6 %. Κατ’ αντιδιαστολή, το 2020 σημειώθηκε σημαντική μείωση των κεφαλαιουχικών δαπανών, των καθαρών πωλήσεων και των κερδών εκμετάλλευσης.
Η σημασία των τομέων των ΤΠΕ, της υγείας και της αυτοκινητοβιομηχανίας όσον αφορά την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα του R&D καταδεικνύεται από το γεγονός ότι η συνολική Ε&Α των τριών κλάδων έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2010. Μάλιστα, οι επενδύσεις σε Ε&Α στις υπηρεσίες ΤΠΕ έχουν τριπλασιαστεί.
Όσον αφορά την κατάταξη των επιπέδων επενδύσεων των επιχειρήσεων, ο τομέας των ΤΠΕ καταλαμβάνει σταθερά την κορυφή του πίνακα αποτελεσμάτων, υπογραμμίζοντας την αυξημένη ψηφιοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας. Για το 2020, και οι πέντε κορυφαίες θέσεις ανήκουν στον ψηφιακό τομέα.
