Σε μία από τις μεγαλύτερες επενδυτικές πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει μέχρι σήμερα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, δρομολογώντας τη δημιουργία έως και επτά Gigafactories AI, με στόχο να κινητοποιήσει συνολικές επενδύσεις άνω των 30 δισ. ευρώ. Η πρωτοβουλία, που συνδυάζει δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους, στοχεύει στην ενίσχυση της υπολογιστικής ισχύος, ώστε επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα και δημόσιοι φορείς να αποκτήσουν πρόσβαση στις υποδομές που απαιτεί η ανάπτυξη προηγμένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την ανάπτυξη των νέων Gigafactories AI, σηματοδοτώντας ένα ακόμη βήμα στην υλοποίηση του σχεδίου της για τη μετατροπή της Ευρώπης σε «Ήπειρο της Τεχνητής Νοημοσύνης». Η νέα γενιά υποδομών θα λειτουργήσει συμπληρωματικά στο δίκτυο των 19 AI Factories που ήδη αναπτύσσεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα υψηλών υπολογιστικών δυνατοτήτων.
Η πρόσκληση θα παραμείνει ανοικτή έως τις 12 Νοεμβρίου 2026, ενώ οι αποφάσεις επιλογής των έργων αναμένονται στις αρχές του 2027. Η κατασκευή των εγκαταστάσεων προβλέπεται να ξεκινήσει μέσα στο ίδιο έτος, με τα πρώτα Gigafactories να τίθενται σε λειτουργία εντός 18 μηνών από την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων.
Τα Gigafactories θα αποτελούν υπερσύγχρονα κέντρα υπολογιστικής ισχύος, συνδυάζοντας προηγμένους επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης, υποδομές cloud, εξειδικευμένες πλατφόρμες λογισμικού, συνδέσεις υψηλής ταχύτητας και ενεργειακά αποδοτικά data centers. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων AI θα μπορεί να πραγματοποιείται εντός ευρωπαϊκών υποδομών, σύμφωνα με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια, την προστασία των δεδομένων και τη δεοντολογία.
Μοχλός ιδιωτικών επενδύσεων
Η πρωτοβουλία στηρίζεται σε δημόσια χρηματοδότηση έως 10 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, η οποία εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την κινητοποίηση τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων. Το μοντέλο αυτό αντανακλά τη στρατηγική της ΕΕ να χρησιμοποιεί δημόσιους πόρους ως μοχλό προσέλκυσης μεγάλων ιδιωτικών επενδύσεων σε κρίσιμες ψηφιακές υποδομές, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι νέες εγκαταστάσεις θα είναι προσβάσιμες όχι μόνο σε μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και σε νεοφυείς επιχειρήσεις, scaleups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικούς οργανισμούς και δημόσιους φορείς, προσφέροντας τις απαραίτητες υπολογιστικές δυνατότητες για την εκπαίδευση, την προσαρμογή και τη λειτουργία προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Συμμετέχει και η Ελλάδα
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν κοινοπραξίες ή φορείς ειδικού σκοπού στους οποίους συμμετέχουν επιχειρήσεις, δημόσιοι οργανισμοί, επενδυτές και άλλοι εταίροι. Οι εγκαταστάσεις μπορούν να αναπτυχθούν είτε σε ένα κράτος-μέλος είτε ως διασυνοριακά έργα, αξιοποιώντας κατανεμημένες υπολογιστικές υποδομές.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των 18 κρατών-μελών που έχουν ήδη υπογράψει συμφωνία κοινής προμήθειας με την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC, η οποία θα διαχειριστεί τη διαδικασία επιλογής και χρηματοδότησης των έργων.
Η πρόσκληση προβλέπει δύο διαδοχικές φάσεις ανάπτυξης και δύο κύκλους επιλογής έργων. Στον πρώτο κύκλο προβλέπεται η χρηματοδότηση έως τεσσάρων Gigafactories, ενώ στον δεύτερο έως τριών ακόμη, με τις απαιτήσεις υπολογιστικής ισχύος να αυξάνονται σημαντικά από τη μία φάση στην άλλη.
Επένδυση στην τεχνολογική κυριαρχία
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλυσίδας αξίας στον τομέα του εξοπλισμού τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να εξασφαλίσει απρόσκοπτη πρόσβαση στον απαραίτητο εξοπλισμό υψηλών επιδόσεων, έχοντας ήδη υπογράψει επιστολές προθέσεων με κορυφαίους διεθνείς κατασκευαστές επεξεργαστών τεχνητής νοημοσύνης, όπως οι AMD, NVIDIA και Qualcomm.
Η πρόσβαση σε προηγμένες υπολογιστικές υποδομές θεωρείται πλέον κρίσιμος παράγοντας για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τρίτες χώρες στον στρατηγικό τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως δήλωσε η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδια για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χένα Βίρκουνεν, η πρόσκληση για τα Gigafactories AI αποτελεί «ορόσημο» για την ευρωπαϊκή στρατηγική στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς η πρόσβαση σε μεγάλης κλίμακας υπολογιστική ισχύ αποτελεί πλέον στρατηγική αναγκαιότητα για την Ευρώπη.
