Η Ευρώπη επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη της επιστημονικής έρευνας, επενδύοντας σχεδόν 840 εκατ. ευρώ σε πρωτοποριακά ερευνητικά έργα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC) ανακοίνωσε τη χρηματοδότηση 319 κορυφαίων επιστημόνων μέσω του προγράμματος Advanced Grants 2025, διαθέτοντας συνολικά 838 εκατ. ευρώ για έργα που φιλοδοξούν να οδηγήσουν σε σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις και τεχνολογικές καινοτομίες.
Η νέα χρηματοδότηση, που εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Horizon Europe, αφορά ερευνητές διεθνούς κύρους και αναμένεται να στηρίξει έργα αιχμής σε τομείς όπως η ιατρική, η νευροεπιστήμη, τα μαθηματικά, η φυσική, η κβαντική τεχνολογία και οι υπολογιστικές επιστήμες. Τα προγράμματα εκτιμάται ότι θα δημιουργήσουν περισσότερες από 3.000 νέες θέσεις εργασίας σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Τα έργα που επιλέχθηκαν καλύπτουν ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα επιστημονικών πεδίων. Μεταξύ άλλων, οι ερευνητές θα εξετάσουν τους μηχανισμούς που καθιστούν ορισμένα άτομα πιο ευάλωτα στον εθισμό στα ναρκωτικά, ζητήματα που αφορούν τη γυναικεία γονιμότητα και υγεία, αλλά και τις αιτίες και τις θεραπευτικές προσεγγίσεις για τον τραυλισμό.
Παράλληλα, σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης κατευθύνεται σε έργα που σχετίζονται με την ανάπτυξη νέων μαθηματικών και αλγοριθμικών εργαλείων για τη διαχείριση της αυξανόμενης πολυπλοκότητας μεγάλων δικτύων, από τα συστήματα μεταφορών μέχρι το διαδίκτυο. Στη λίστα περιλαμβάνονται έρευνες που εστιάζουν σε νέας γενιάς μαγνήτες, προηγμένα υλικά και κβαντικά συστήματα, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για τις τεχνολογίες του μέλλοντος.
Ποιες χώρες κρατούν τα ηνία
Οι 319 ερευνητές θα υλοποιήσουν τα έργα τους σε πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα 24 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνδεδεμένων χωρών. Οι δικαιούχοι προέρχονται από περισσότερες από 30 διαφορετικές εθνικότητες, γεγονός που αναδεικνύει τον διεθνή χαρακτήρα του προγράμματος. Οι περισσότεροι επιτυχόντες είναι Γερμανοί (52), ακολουθούν οι Βρετανοί (45) και οι Ιταλοί (29).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αυξανόμενη διεθνής απήχηση της ευρωπαϊκής ερευνητικής χρηματοδότησης. Η φετινή πρόσκληση κατέγραψε αύξηση 31% στον αριθμό των αιτήσεων, οι οποίες ανήλθαν σε 3.329, έναντι σημαντικά χαμηλότερων επιπέδων την προηγούμενη χρονιά. Ωστόσο, μόλις το 9,6% των προτάσεων εξασφάλισε χρηματοδότηση, στοιχείο που υπογραμμίζει τον έντονα ανταγωνιστικό χαρακτήρα του προγράμματος.
Η ενίσχυση του διεθνούς ενδιαφέροντος συνδέεται άμεσα με την πρωτοβουλία «Choose Europe for Science», μέσω της οποίας η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να προσελκύσει και να διατηρήσει κορυφαία επιστημονικά ταλέντα. Στο πλαίσιο αυτό, το ERC παρέχει πρόσθετη χρηματοδότηση έως και €2 εκατ. σε ερευνητές που μεταφέρουν τη δραστηριότητά τους στην Ευρώπη για να δημιουργήσουν νέα εργαστήρια ή ερευνητικές ομάδες.
Τα πρώτα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας δείχνουν ήδη θετικά. Από τους φετινούς δικαιούχους, 13 ερευνητές που εργάζονταν εκτός Ευρώπης εξασφάλισαν χρηματοδότηση, αριθμός υπερτριπλάσιος σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ειδικότερα, εννέα προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δύο από την Αυστραλία και δύο από τον Καναδά, ενώ επτά από αυτούς αξιοποίησαν το πρόσθετο πακέτο μετεγκατάστασης.
Αιτήσεις εκτός Ευρώπης
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η αύξηση των αιτήσεων από επιστήμονες εκτός Ευρώπης. Οι σχετικές υποβολές εκτοξεύθηκαν στις 164 το 2025 από μόλις 44 το 2024, γεγονός που, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καταδεικνύει την ενίσχυση της ελκυστικότητας της Ευρώπης ως παγκόσμιου κέντρου έρευνας και καινοτομίας.
Η Επίτροπος για τις Νεοφυείς Επιχειρήσεις, την Έρευνα και την Καινοτομία, Ekaterina Zaharieva, συνεχάρη τους νέους δικαιούχους, επισημαίνοντας ότι η αυξανόμενη συμμετοχή ερευνητών από χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Αυστραλία αποδεικνύει πως οι πρωτοβουλίες προσέλκυσης ταλέντου ενισχύουν τη διεθνή απήχηση της Ευρώπης.
Οι επιλεγμένοι επιστήμονες θα ξεκινήσουν άμεσα τα πενταετή ερευνητικά τους προγράμματα, ενώ η επόμενη πρόσκληση του ERC Advanced Grants για το 2026 έχει ήδη ανοίξει, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής προτάσεων την 27η Αυγούστου 2026.
