Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τους νέους κανόνες της ΕΕ περί κυκλικότητας που καλύπτουν ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός οχήματος, από τον σχεδιασμό έως την επεξεργασία του κατά την απόσυρσή του.
Η συμφωνία στην οποία κατέληξαν το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στα τέλη του 2025 εγκρίθηκε με 437 ψήφους υπέρ, 112 κατά και 20 αποχές.
Κυκλικός σχεδιασμός και χρήση ανακυκλωμένων υλικών
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, όλα τα νέα οχήματα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να επιτρέπουν την εύκολη αφαίρεση όσο το δυνατόν περισσότερων εξαρτημάτων και κατασκευαστικών στοιχείων. Εντός έξι ετών, τα πλαστικά που χρησιμοποιούνται σε κάθε νέο τύπο οχήματος θα πρέπει να περιέχουν τουλάχιστον 15% ανακυκλωμένο υλικό, ενώ το ποσοστό θα ανέλθει στο 25% σε διάστημα δέκα ετών. Τουλάχιστον το 20% αυτού του ανακυκλωμένου πλαστικού πρέπει να προέρχεται από υλικά που ανακτώνται από οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους ή μεταχειρισμένα εξαρτήματα. Με βάση σχετικές μελέτες σκοπιμότητας, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να θεσπίσει στόχους για άλλα ανακυκλούμενα υλικά στο μέλλον, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, το μαγνήσιο και οι κρίσιμες πρώτες ύλες.
Μεταβίβαση κυριότητας μεταχειρισμένων οχημάτων εντός της ΕΕ
Κατά την πώληση μεταχειρισμένου οχήματος, οι επιχειρήσεις (σε αντίθεση με τους ιδιώτες) θα πρέπει να αξιολογούν ότι δεν πρόκειται για όχημα στο τέλος του κύκλου ζωής του ή, εναλλακτικά, ότι υπάρχει έγκυρο πιστοποιητικό τεχνικού ελέγχου. Για να αποφευχθεί η επιβολή περιττών επιβαρύνσεων στους πολίτες, για συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών θα χρειάζεται μόνο ένα από τα δύο αυτά έγγραφα, εάν το όχημα δηλωθεί ως ολική οικονομική ζημία ή εάν η πώληση πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας.
Αυστηρότερα μέτρα για τη διαχείριση του τέλους του κύκλου ζωής
Τρία έτη μετά την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων, θα θεσπιστεί διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού για τους κατασκευαστές. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να καλύπτουν το κόστος συλλογής και επεξεργασίας των οχημάτων που έχουν φτάσει στο στάδιο του τέλους του κύκλου ζωής τους οπουδήποτε στην ΕΕ.
Ενίσχυση των κανόνων εξαγωγής μεταχειρισμένων
Για την αντιμετώπιση του ζητήματος των «αγνοούμενων οχημάτων» και την πρόληψη της παράνομης μεταχείρισης και αποσυναρμολόγησης, ο νόμος απαγορεύει την εξαγωγή οχημάτων που έχουν χαρακτηριστεί ως ακατάλληλα στο πλαίσιο τεχνικού ελέγχου. Η απαγόρευση θα ισχύσει πέντε έτη μετά την εφαρμογή του κανονισμού.
Δηλώσεις
Οι συνεισηγητές της Επιτροπής Περιβάλλοντος Jens Gieseke (ΕΛΚ, Γερμανία) και της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς Paulius Saudargas (ΕΛΚ, Λιθουανία), δήλωσαν: «Λαμβάνουμε σημαντικά μέτρα για την τόνωση της μετάβασης του τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας σε μια κυκλική οικονομία. Προωθούμε την ασφάλεια των πόρων, προστατεύουμε το περιβάλλον και διασφαλίζουμε τη βιωσιμότητα. Για να αποφευχθεί η υπερβολική επιβάρυνση του τομέα, οι νέοι κανόνες θα εισαγάγουν ρεαλιστικούς στόχους, λιγότερη γραφειοκρατία και δικαιότερο ανταγωνισμό.»
Επόμενα βήματα
Μετά το «πράσινο φως» του Κοινοβουλίου, ο νέος κανονισμός πρέπει να εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο, προτού τεθεί σε ισχύ και εφαρμοστεί 24 μήνες αργότερα.
Σχετικές πληροφορίες
Στις 13 Ιουλίου 2023 η Επιτροπή πρότεινε νέο κανονισμό σχετικά με τις απαιτήσεις κυκλικότητας για τον σχεδιασμό των οχημάτων και τη βελτιωμένη διαχείριση των οχημάτων στο τέλος του κύκλου ζωής τους, σύμφωνα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία.
Το 2023 κατασκευάστηκαν στην ΕΕ 14,8 εκατομμύρια μηχανοκίνητα οχήματα, ενώ ταξινομήθηκαν 12,4 εκατομμύρια. Υπάρχουν 285,6 εκατομμύρια οχήματα στους δρόμους της ΕΕ και κάθε χρόνο περίπου 6,5 εκατομμύρια οχήματα φτάνουν στο τέλος της ζωής τους.
