- Της Μαρίας Μόσχου
Βαριά … λαβωμένη είναι ήδη η αεροπορική αγορά με τις περισσότερες εταιρείες να περιμένουν την άρση των μέτρων για να σταματήσουν να μετρούν απώλειες από τα καθηλωμένα αεροσκάφη ενώ τα αεροδρόμια σε πολλές χώρες μοιάζουν με … φάντασμα χωρίς κόσμο και με κλειστά τα καταστήματα.
Η «μαύρη τρύπα» θα μπορεί να υπολογιστεί μετά το τέλος της χρονιάς καθώς δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο πότε θα αρθούν τα μέτρα παγκοσμίως και αν οι κυβερνήσεις θα αναγκαστούν να επαναλάβουν τα περιοριστικά μέτρα το φθινόπωρο.
Η οικονομική κρίση είχε προκαλέσει ήδη σημαντικό πλήγμα στην αεροπορική αγορά. Ακόμα και το 2019 που ήταν μια «καλή» χρονιά χωρίς πανδημία μπήκε «λουκέτο» σε 20 αεροπορικές εταιρείες σε όλο τον κόσμο.
Δεν είναι τυχαίο ότι σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Ενωσης Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ) οι αεροπορικές εταιρείες, παγκοσμίως θα χρειαστεί να δαπανήσουν, μέχρι και τον Ιούνιο περισσότερα από 55 δισ. ευρώ από τα χρήματα που έχουν ήδη στο ταμείο τους. Οι ίδιες ζοφερές προβλέψεις αναφέρουν ότι από περισσότερους από 700 αερομεταφορείς, ανά τον κόσμο, μόλις μερικές δεκάδες θα καταφέρουν να επιβιώσουν τους επόμενους μήνες.
Παράλληλα πολλές χώρες έχουν αρχίσει αυτό το διάστημα να προχωρούν σε διακοπή πτήσεων, κάτι που σημαίνει ότι ακόμα δεν μπορεί να εκτιμηθεί η τελική ζημιά που θα επέλθει στις αεροπορικές εταιρείες.
Δεν είναι τυχαίο ότι μόλις χθες 21 Απριλίου 2020 η Γαλλία διέκοψε όλες τις πτήσεις εκτός της ζώνης Σένγκεν,. «Δεν θα υπάρξουν άλλες διεθνείς πτήσεις εκτός της ζώνης Σένγκεν», ανέφερε η υπουργός Μεταφορών και Περιβάλλοντος, Ελίζαμπεθ Μπορν.
Η Ελλάδα
Στην χώρα μας ήδη η κυβέρνηση επεξεργάζεται μέτρα για την στήριξη της αεροπορικής κοινότητας όπως η παράταση των συµβάσεων παραχώρησης των αεροδροµίων και οι διακρατικές συµφωνίες που θα επιτρέψουν τα ταξίδια από και προς συγκεκριµένες χώρες, οι οποίες έχουν αντιµετωπίσει επαρκώς την έξαρση του κορονοϊο.
Παράλληλα έχει ανασταλεί η καταβολή των αεροπορικών τελών από τις εταιρείες (το γνωστό σπατόσηµο), ενώ ακυρώθηκε ο διαγωνισμός για τις άγονες γραμμές, µε στόχο να επιδοτηθούν τα δροµολόγια εσωτερικού που πρέπει να συνεχίσουν να εκτελούνται ακόμα και µε ελάχιστη επιβατική κίνηση ενώ οι εργαζόμενοι έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα ενίσχυσης.
Μάλιστα µε την τελευταία Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου θεσμοθετήθηκε και το voucher διάρκειας 18 μηνών, το οποίο θα λαμβάνουν όσοι είχαν αγοράσει εισιτήρια για πτήσεις που ματαιώθηκαν, µε στόχο να απεγκλωβιστούν οι εταιρείες από τον βραχνά της μαζικής επιστροφής του αντιτίμου σε χιλιάδες επιβάτες.
Για την Aegean, το κόστος για κάθε μήνα που τα αεροσκάφη παραμένουν καθηλωμένα κυμαίνεται από 32 έως 34 εκατ. ευρώ, ενώ είναι αδύνατον να προβλεφθεί ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στη δραστηριότητα της εισηγμένης εάν κι εφόσον η ζήτηση παραμείνει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, αφότου η πανδημική κρίση τεθεί σταδιακά σε έλεγχο. Έντονες είναι οι αναταράξεις και για τη SkyGreece, που έχει ακινητοποιήσει τον στόλο της.
Για τους μικρότερους παίκτες του κλάδου των αερομεταφορών ή για εταιρείες με σοβαρά προβλήματα ρευστότητας που προσέβλεπαν στη διάσωσή τους, η κρίση του COVID-19 εκτιμάται ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε αιφνίδιο θάνατο. Ενδεικτικά, για την Astra Airlines, προτού ο κορονοϊός αναβαθμιστεί σε πανδημία, υπήρχε επενδυτικό ενδιαφέρον από κινεζική εταιρεία διαχείρισης αεροδρομίων, αλλά και από αμερικανικό fund.
Εξάλλου, ήδη έχει εκπέμψει “SOS” αριθμός εταιρειών, οι οποίες λόγω του COVID-19 εκτιμούν ότι βρίσκονται αντιμέτωπες με τη χρεοκοπία. Σύμφωνα με επιστολή προς το υπουργείο Οικονομικών, που συνυπογράφουν οι εταιρείες Air Mediterranean, Blue Bird, Ellinair, GainJet, Lumiwings και Orange2Fly, χωρίς την άμεση παροχή κρατικής βοήθειας υπάρχει ο κίνδυνος πλήρους κατάρρευσης.
Διακρατικές Συμφωνίες
Εν τω μεταξύ σύμφωνα με απόφαση που δημοσιεύτηκε χθες στη Διαύγεια διορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της Διμερούς Αεροπορικής Συμφωνίας, τις ακόλουθες αεροπορικές εταιρείες για εκτέλεση τακτικών αεροπορικών δρομολογίων στις κατωτέρω αναφερόμενες διαδρομές, ως εξής:
- Κέρκυρα – Κίεβο v.v. Aegean Airlines με δύο (2) εβδομαδιαία δρομολόγια, με αεροσκάφη τύπου Α320 NEO/CEO και Α321/CEO και έναρξη δρομολογίων εντός θερινής περιόδου 2020,
- Ηράκλειο – Χάρκοβο v.v Ellinair με δύο (2) εβδομαδιαία
δρομολόγια, με αεροσκάφη τύπου Α320 και έναρξη δρομολογίων στις 4 Μαΐου 2020 και
- Ζάκυνθος – Κίεβο v.v Ellinair με δύο (2) εβδομαδιαία δρομολόγια, με αεροσκάφη τύπου Α320 και έναρξη δρομολογίων στις 4 Μαΐου 2020.
Οι αεροπορικές εταιρείες που διορίζονται οφείλουν κατά την παροχή των υπηρεσιών στα ανωτέρω δρομολόγια να τηρούν πιστά τις διατάξεις της εθνικής, κοινοτικής και διεθνούς νομοθεσίας για την εκτέλεση διεθνών αεροπορικών μεταφορών και να συμμορφώνονται με τις διαδικασίες και οδηγίες, που έχουν καθοριστεί από τις αεροπορικές αρχές της χώρας στην οποία διορίζονται, σύμφωνα με τις διατάξεις της οικείας Διμερούς Αεροπορικής Συμφωνίας. Η μη τήρηση των ανωτέρω διατάξεων αποτελούν λόγο ανάκλησης των διορισμών τους.
Οι διοριζόμενες αεροπορικές εταιρείες οφείλουν, μετά την λήψη των απαιτουμένων εγκρίσεων από τις αρχές της χώρας στην οποία διορίζονται, να προχωρήσουν –το αργότερο εντός έξι (6) μηνών –στην έναρξη εκτέλεσης τακτικών δρομολογίων στις διαδρομές που διορίζονται.
Είχε προηγηθεί άλλη απόφαση σύμφωνα με την οποία διορίζεται η Ellinair για εκτέλεση τακτικών δρομολογίων στη Διαδρομή Άραξος–Μόσχα v.v. με δύο εβδομαδιαίες συχνότητες, αεροσκάφη τύπου Α320 και άμεση έναρξη.
Τι γίνεται παγκοσμίως
Η πρώτη βοήθεια ήρθε από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών που αποδέσμευσε το ποσό των 2,9 δισ. δολαρίων στην πρώτη φάση οικονομικής βοήθειας του κλάδου των αερομεταφορών. Τα χρήματα δόθηκαν για την κάλυψη του μισθολογικού κόστους σε 54 μικρότερους αερομεταφορείς και δύο μεγάλες αεροπορικές (μεταξύ των οποίων η Allegiant Air, American Airlines, Delta Air Lines, Southwest Airlines, Spirit Airlines και United Airlines). Παράλληλα, βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο οι συμφωνίες για την ενίσχυση έξι μεγάλων αεροπορικών εταιρειών.
Συνολικά, η αμερικανική κυβέρνηση θα διαθέσει 25 δισ. δολάρια για τη στήριξη του κλάδου των αερομεταφορών, ποσό που κατευθύνεται κυρίως για την κάλυψη των μισθολογικού κόστους. Οι αερομεταφορείς θα κληθούν αργότερα να αποπληρώσουν το 30% του ποσού υπό τη μορφή χαμηλότοκου δανείου. Παράλληλα θα δοθούν 10 δισ. δολάρια για τα αεροδρόμια
Η Ιταλία δεσμεύτηκε ότι θα διοχετεύσει στην Alitalia 600 εκατ. Ευρώ. Η εταιρεία υπολογίζεται ότι χάνει περίπου 700.000 ευρώ κάθε μέρα– βρίσκεται στο κατώφλι της κρατικοποίησης. Θα λάβει, σε πρώτη φάση, «ένεση» τόνωσης ύψους 600 εκατ. ευρώ από την ιταλική κυβέρνηση, έχοντας χρηματοδοτηθεί, τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου, με το ποσό των 400 εκατ. ευρώ από το ιταλικό Δημόσιο.
Η Lufthansa θα διεκδικήσει κρατική ενίσχυση από τη Γερμανία, την Ελβετία, το Βέλγιο και την Αυστρία, για τις θυγατρικές της Swiss, Austrian και Brussels. Η εταιρεία που έχει αναστείλει το 95% του πτητικού έργου της βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τη γερμανική κυβέρνηση για τη χορήγηση «ένεσης» ρευστότητας αξίας πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η επιβίωση του γαλλo-ολλανδικού ομίλου Air France – KLM εξαρτάται αποκλειστικά από την κρατική χείρα βοηθείας, με το γαλλικό Δημόσιο, ως βασικός μέτοχος της Air France, να σχεδιάζει τη χορήγηση κρατικών εγγυήσεων για δάνεια της τάξεως των 6 δισ. ευρώ στην αεροπορική. Ανάλογα εκτιμούν οι αναλυτές ότι θα πράξει το ολλανδικό κράτος και για την KLM, όπου η συμμετοχή του ανέρχεται στο 14%.
Η Norwegian, μαζί με τις αεροπορικές εταιρείες SAS και Widerøe της Νορβηγίας, έχουν λάβει υπό τη μορφή εγγυήσεων δανείων, που συνοδεύονται με αυστηρούς όρους επάρκειας ιδίων κεφαλαίων, από την κυβέρνηση της χώρας περίπου 500 εκατ. ευρώ.
H Turkish Airlines, αναμένεται να λάβει στήριξη από την τουρκική κυβέρνηση, σε πρώτη φάση, μέσω της χρηματοδότησης με περίπου 14 δισ. ευρώ των επιχειρήσεων της χώρας..
Στην Ασία η Korean Airlines είχε προειδοποιήσει ότι η επιδημία μπορεί να απειλήσει την επιβίωσή της αφού κατήργησε πάνω από το 80% της δυναμικότητάς της σε όλο τον κόσμο μετά την καθήλωση των αεροσκαφών της.
Ο κορωνοιός αλλάζει τα πάντα στις πτήσεις
Πρωτόγνωρες καταστάσεις αναμένεται να ζήσουμε στις αερομμεταφορές λόγω του κορονοϊού. Όταν η Emirates ξεκίνησε να κάνει εξετάσεις αίματος σε επιβάτες πριν από προγραμματισμένες πτήσεις, προκάλεσε αίσθηση, ωστόσο τίποτα πια δεν είναι απαγορευτικό για την επόμενη μέρα!
Τώρα οι αεροπορικές ζητούν την χρήση μάσκας για όλους τους επιβάτες ως υποχρεωτική και κάποιες εταιρείες ανακοινώνουν ήδη μέτρα και προτάσεις.
Η EasyJet σκοπεύει να κρατήσει το μεσαίο κάθισμα στις σειρές των αεροπλάνων άδειο για να επιτρέψει να διατηρηθούν αποστάσεις μόλις αρθεί το lockdown. Η αεροπορική εταιρεία καθήλωσε ολόκληρο τον στόλο της στα τέλη Μαρτίου.
Εκτός από τα αραιά καθίσματα, ο βαθύτερος καθαρισμός των αεροσκαφών φαίνεται πιθανός. Παράλληλα ο έλεγχος των ταξιδιωτών θα μπορούσε να είναι απαραίτητος: όπως το να θερμομετρούνται οι επιβάτες.
Υποχρεωτική χρήση προστατευτικής μάσκας κατά την διάρκεια της επιβίβασης, της πτήσης και της αποβίβασης ζητούν μεταξύ άλλων οι αεροπορικές εταιρίες και τα αεροδρόμια της Γερμανίας για την επανεκκίνηση των αεροπορικών μεταφορών, απορρίπτουν ωστόσο τις εισηγήσεις να μένει κενό το μεσαίο κάθισμα μεταξύ των επιβατών.
Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο που αποκαλύπτει η Frankfurter Allgemeine Zeitung, οι ηγεσίες των γερμανικών αεροπορικών εταιριών και αεροδρομίων συμφωνούν να επιβληθεί, «τουλάχιστον για έξι εβδομάδες», η υποχρεωτική χρήση μάσκας από τους επιβάτες, κατά την επιβίβαση και την αποβίβαση και καθ’ όλη την διάρκεια της πτήσης. Την μάσκα θα πρέπει να έχει φροντίσει να προμηθευτεί ο ίδιος ο επιβάτης, ενώ κατά το ηλεκτρονικό Check-in θα υποχρεούται να δηλώνει ότι είναι υγιής και ότι δεν έχει προσβληθεί από τον νέο κορονοϊό.
Κατά το ίδιο έγγραφο, το οποίο θα πρέπει να συζητηθεί και με τις άλλες χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι εταιρίες και τα αεροδρόμια θα πρέπει να φροντίσουν για περισσότερα γκισέ, προκειμένου να μειωθούν οι χρόνοι αναμονής, να τοποθετήσουν ειδική σήμανση για την ενδεδειγμένη απόσταση και, «όπου είναι εφικτό», να γίνεται θερμομέτρηση των επιβατών πριν από την επιβίβαση.
Στο έγγραφο δεν γίνεται εξάλλου λόγος για τα «γρήγορα τεστ» κορονοϊού, τα οποία ανακοίνωσε πρόσφατα ότι δοκιμάζει η εταιρία Emirates. Σύμφωνα με κύκλους του κλάδου στην Γερμανία, επισημαίνει η εφημερίδα, υπάρχουν ακόμη σοβαρές επιφυλάξεις για την αξιοπιστία τους.