Σύμφωνα με τελευταία έκθεση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ενέργειας (World Energy Council – WEC), η χώρα μας βελτιώνει τη θέση της στο δείκτη «World Energy Trilemma». Η Ελλάδα το 2020 κατατάσσεται στην 39η θέση από τις 108 χώρες που εξετάζονται, ανεβαίνοντας 8 θέσεις σε σχέση με το 2019 (που βρίσκονταν στην 47η θέση).
Μέσω του δείκτη «World Energy Trilemma» του WEC, που καταρτίζεται ετησίως από το 2010, τα ενεργειακά συστήματα αξιολογούνται σε ετήσια βάση, σε καθεμία από τις ακόλουθες διαστάσεις:
- Ενεργειακή Ασφάλεια: Ικανότητα τους να ανταποκρίνονται αξιόπιστα στην τρέχουσα και μελλοντική ζήτηση ενέργειας, να αντέχει και να ανακάμπτει γρήγορα από τυχόν κραδασμούς από διακοπές τροφοδοσίας.
- Ενεργειακή Ισότητα: Ικανότητα τους να παρέχουν καθολική πρόσβαση σε αξιόπιστη, προσιτή και επαρκή ενέργεια.
- Περιβαλλοντική Βιωσιμότητα: Πρόοδος τους στην προσπάθεια μετάβασης σε μηδενικές εκπομπές άνθρακα.
Με αφορμή την έκθεση του WEC, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός δήλωσε:
«Η χώρα μας βρίσκεται τα τελευταία χρόνια σε έναν δυναμικό ενεργειακό μετασχηματισμό, που με την απολιγνιτοποίηση έχει καταστεί και εξαιρετικά φιλόδοξος. Το ΤΕΕ προσπαθεί συστηματικά, μέσα από τη συμμετοχή τους ως εθνικός εκπρόσωπος στο World Energy Council, να προάγει τόσο την κατανόηση των εγχώριων ενεργειακών εξελίξεων από τη διεθνή αγορά όσο και να μεταφέρει, μέσα από τα χιλιάδες μέλη του, στην ελληνική ενεργειακή αγορά, τις διεθνείς θεσμικές τάσεις στο χώρο της ενέργειας.
Ο δείκτης World Energy Trilemma του WEC προσπαθεί να δώσει μια ισορροπημένη εικόνα της κατάστασης της εγχώριας αγοράς σε σχέση με τις άλλες οικονομίες που εξετάζονται. Παρατηρούμε ότι, παρά το γεγονός πως βελτιωνόμαστε, απέχουμε ακόμη από το υψηλότερο 25% των πιο ανεπτυγμένων χωρών του κόσμου και της Ευρώπης.
Εμφαση στην εξοικονόμηση ενέργειας
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να προχωρήσουμε πιο δυναμικά και εστιασμένα σε αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Δίνοντας καταρχήν έμφαση στην εξοικονόμηση ενέργειας, κυρίως στα κτίρια και ακολούθως στις μεταφορές.
Αλλά και στη δημιουργία μεγάλων υποδομών που κάνουν τη χώρα ενεργειακό κόμβο. Παράλληλα, οφείλουμε να προχωρήσουμε πιο δυναμικά και πιο γρήγορα, όσο αυτό είναι εφικτό, τη διασύνδεση όλων των νησιών με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα, μαζί με νέες πράσινες επενδύσεις και στα νησιά και σε ολόκληρη την ελληνική περιφέρεια.
Ήδη η απλοποίηση της αδειοδότησης έργων ΑΠΕ, όπως και συνολικά η απλοποίηση αδειοδότησης επενδύσεων, παράγει αποτελέσματα, όχι μόνο στους σχετικούς δείκτες αλλά και επί της ουσίας, στην προώθηση επενδύσεων.
Σημαντικό στοιχείο που πρέπει να εξεταστεί, υπό το πρίσμα των διεθνών εξελίξεων, όπως τονίζεται και από τη σύνοψη των τάσεων και προοπτικών της έκθεσης του WEC είναι ο προγραμματισμός της χώρας για την έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων. Πετυχαίνοντας πιο γρήγορα τους στόχους μας για αύξηση των ΑΠΕ και μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ωφελούμαστε πολλαπλά: μειώνουμε την εξάρτηση από εισαγωγές καυσίμων, αυξάνουμε τις επενδύσεις, μειώνουμε τη ρύπανση και συμβάλλουμε έμπρακτα στη μάχη ενάντια στην κλιματική αλλαγή.»
Εχει ενισχυθεί σημαντικά η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
Όπως τονίζει ο Χάρης Δούκας, Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ, που υποστηρίζει το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ενέργειας για τη διαμόρφωση του δείκτη στη χώρα μας, εκ μέρους του ΤΕΕ, η επίδοση μας στην Ενεργειακή Ισότητα παραμένει σχετικά σταθερή εδώ και αρκετά χρόνια, ενώ στις διαστάσεις της Ενεργειακής Ασφάλειας και της Περιβαλλοντικής Βιωσιμότητας παρουσιάζουμε βελτίωση.
Και αυτό διότι έχει ενισχυθεί σημαντικά η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επιτρέποντας να πετύχουμε τους αντίστοιχους εθνικούς στόχους, όπως και της μείωσης των εκπομπών CO2 για το 2020. Όμως, όπως σημειώνει ο κ. Δούκας, υπολειπόμαστε του στόχου για την εξοικονόμηση ενέργειας.
Αυτός είναι ο λόγος που η προώθηση της ενεργειακής αποδοτικότητας, κυρίως μέσω μεγάλης κλίμακας δράσεων ενεργειακών αναβαθμίσεων και ανακατασκευών, διαμορφώνοντας και στην Ελλάδα ένα «κύμα ανακαινίσεων», πρέπει να είναι η πρώτη προτεραιότητα. Προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσουν και οι διασυνδέσεις των νησιών με την ηπειρωτική χώρα, καθώς και η ενίσχυση των δικτύων, ώστε να μπορούν να ενσωματώσουν περισσότερη καθαρή ενέργεια.
Η συνολική κατάταξη World Energy Trilemma
-
Index
rankCountry
nameBalance
gradeTrilemma
score
Energy
security
rank
Energy
equity
rank
Enviromental
sustainability
rank1 Switzerland AAA 84.3 24 9 1 2 Sweden ABA 84.2 6 28 2 3 Denmark AAA 84.0 4 15 10 4 Austria AAA 82.1 12 14 12 4 Finland ABA 82.1 2 31 22 5 France AAA 81.7 18 21 5 5 United Kingdom AAA 81.7 17 14 11 6 Canada AAB 81.5 1 19 36 7 Germany AAA 80.9 11 22 25 8 Norway BAA 80.5 47 21 3 9 United States AAB 79.8 9 13 43 10 New Zealand AAA 79.5 29 24 18 11 Italy AAA 78.9 23 17 13 12 Hungary AAB 78.5 10 25 27 13 Czech Republic ABB 78.4 8 29 41 14 Slovenia ABA 78.2 19 30 26 15 Spain ABA 77.9 25 33 15 16 Lithuania BAA 77.6 43 18 16 16 Luxembourg CAA 77.6 67 1 14 17 Ireland CAA 77.2 61 7 24 18 Uruguay BBA 77.0 44 35 8 19 Portugal BBA 76.8 33 34 22 20 Belgium BAA 76.7 46 20 26 20 Slovakia ABA 76.7 13 50 14 21 Netherlands BAB 76.6 54 8 40 22 Iceland CAB 76.4 63 4 29 22 Latvia ABB 76.4 5 54 31 23 Croatia ABA 76.0 20 39 25 24 Japan BAB 75.7 52 27 32 25 Australia BAC 75.4 34 17 60 25 Romania ABA 75.4 3 62 17 26 Estonia BAB 75.3 38 23 52 27 Bulgaria ABB 75.2 9 43 38 28 Brazil ABA 74.9 7 66 10 29 Russia AAC 73.8 16 12 73 30 Argentina BAB 73.6 35 16 40 30 Malta DAA 73.6 84 17 19 31 Korea (Rep.) BAC 73.4 45 11 66 32 Ecuador ABA 73.0 28 49 20 33 Malaysia BBB 72.9 31 41 53 34 Costa Rica CBA 72.6 71 48 7 34 Hong Kong, China DAB 72.6 94 7 39 35 Colombia BCA 72.3 33 73 9 36 Azerbaijan ABB 72.1 17 44 54 36 Barbados CBB 72.1 62 37 28 37 Chile BBB 71.7 40 57 42 38 Israel CAC 71.5 76 10 58 39 Greece CBB 70.6 70 36 37 40 Singapore DAB 70.5 104 7 48 41 Poland BBC 70.4 37 47 63 42 Kazakhstan ABD 70.3 15 38 83 42 Peru ACB 70.3 22 77 30 43 Albania DBA 69.9 83 53 4 43 Panama DBA 69.9 87 52 6 43 Venezuela ABB 69.9 21 42 33 44 United Arab Emirates BAD 69.7 53 2 96 45 Mexico BBB 69.6 48 48 51 46 North Macedonia BBB 69.4 59 40 51 47 Iran (Islamic Republic) AAD 69.3 27 6 91 48 El Salvador BCA 69.2 42 72 21 49 Qatar AAD 69.1 26 2 104 50 Ukraine ACB 68.9 12 74 49 51 Brunei CAC 68.8 68 26 80 52 Kuwait BAD 68.0 49 2 99 53 Georgia CBB 67.6 66 70 34 54 Armenia CBB 67.4 66 65 34 55 China BBD 67.0 30 59 86 55 Saudi Arabia BAD 67.0 48 5 101 56 Indonesia ACC 66.8 19 78 65 57 Cyprus DBB 66.7 104 32 57 58 Paraguay CBA 66.6 75 69 22 58 Turkey BBC 66.6 59 53 62 59 Montenegro CBB 66.1 77 64 38 59 Oman CAD 66.1 75 3 93 60 Mauritius DBB 66.0 96 58 31 60 Serbia BBC 66.0 39 67 74 61 Bahrain BAD 65.9 47 3 105 62 Dominican Republic DBB 65.5 82 55 45 63 Tunisia BBC 65.3 60 53 77 64 Thailand CBC 65.2 69 63 61 65 Vietnam BCC 64.8 41 71 78 66 Gabon BBC 64.7 55 60 73 67 Trinidad and Tobago CAD 64.4 78 9 98 68 Guatemala BCB 64.2 36 85 45 69 Algeria CBD 63.9 65 45 84 70 Angola ADA 63.8 14 91 17 71 Bosnia and Herzegovina BCC 63.1 56 75 77 72 Bolivia BCC 63.0 49 76 72 73 Jamaica DBC 62.8 102 56 59 73 Morocco DBC 62.8 84 61 64 74 South Africa CBD 62.1 73 69 83 75 Honduras CCB 60.5 80 83 50 75 Sri Lanka CCB 60.5 70 86 46 76 Philippines BDB 60.3 51 89 57 77 Lebanon DAC 59.9 110 10 80 78 Egypt BBD 59.8 57 51 102 79 Botswana DCC 59.2 98 79 68 80 Namibia DDA 58.3 95 90 23 81 Eswatini DCB 58.2 100 84 44 82 Nicaragua CCB 57.9 79 88 51 83 Tajikistan DCC 57.1 86 82 69 84 Jordan DCC 56.9 100 80 79 84 Moldova CCD 56.9 81 81 88 85 Iraq DBD 56.4 97 46 95 86 India BCD 56.2 50 87 97 87 Mongolia DBD 55.5 85 68 101 88 Ghana CDB 55.3 72 96 55 89 Kenya BDB 54.3 48 101 47 89 Myanmar BDC 54.3 58 97 67 90 Cote dIvoire CDC 51.2 64 99 71 91 Cambodia DDD 50.8 84 92 90 92 Cameroon CDC 48.4 74 100 75 93 Pakistan DDD 48.2 99 93 92 94 Bangladesh DDD 47.8 103 94 89 95 Nigeria BDD 46.0 32 106 100 96 Zimbabwe DDD 45.7 93 98 85 97 Zambia DDC 45.1 92 104 81 98 Mauritania DDD 44.9 91 102 82 99 Tanzania DDB 44.6 91 107 56 100 Senegal DDD 44.1 101 103 87 101 Ethiopia DDC 43.1 105 105 76 102 Nepal DDD 43.0 108 95 94 103 Mozambique DDC 40.9 88 109 80 104 Madagascar DDC 40.7 89 110 59 105 Malawi DDC 39.2 90 111 70 106 Congo (Democratic Republic) DDB 37.6 107 112 35 107 Benin DDD 33.4 106 108 106 108 Niger DDD 28.8 109 113 103
Τάσεις και προοπτικές
Η σύνοψη της κατάταξης World Energy Trilemma του WEC, σε συνεργασία με τη διεθνή συμβουλευτική εταιρεία Oliver Wyman, παρουσιάζει εστιασμένα ενδιαφέροντα σημεία ανάλυσης για το αύριο.
Σύμφωνα με τη σύνοψη:
Το 2020, η Ελλάδα επιτάχυνε την κατάργηση των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με λιγνίτη. Το πρώτο εξάμηνο του 2020, ο λιγνίτης αντιπροσώπευε το 12% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στο διασυνδεδεμένο σύστημα της Ελλάδας. Πρόκειται για μια τεράστια αλλαγή σε σύγκριση με το 52% το 2010. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα βρίσκεται σε καλό δρόμο για να γίνει η πρώτη οικονομία που εξαρτάται από τον λιγνίτη παγκοσμίως που απομακρύνεται πλήρως από αυτό το καύσιμο που φέρει υψηλές εκπομπές και ρύπανση.
Ταυτόχρονα, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα αυξάνεται σταθερά και η Ελλάδα αναμένεται να εκπληρώσει το στόχο 18% ΑΠΕ το 2020. Ένας νέος νόμος έχει καταργήσει την απαίτηση για τα έργα ΑΠΕ ηλεκτρικής ενέργειας να λάβουν άδεια παραγωγής (θεωρείται το πρώτο βήμα στη διαδικασία αδειοδότησης) και μείωσε ριζικά τον απαιτούμενο χρόνο για άλλες άδειες και εγκρίσεις. Τέτοιες τροποποιήσεις θεωρούνται απολύτως απαραίτητες για να επιτύχει η Ελλάδα τον στόχο του 35% το 2030.
Τα περισσότερα από τα νησιά της Ελλάδας εξακολουθούν να μην είναι ηλεκτρικά συνδεδεμένα με την ηπειρωτική χώρα, εξαρτώμενα ακόμη από ακριβές και ρυπογόνες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με πετρέλαιο. Παρόλο που το μεγάλο υποθαλάσσιο καλώδιο από την Αττική προς την Κρήτη έχει προγραμματιστεί να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2023, οι διασυνδέσεις των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου έχουν προγραμματιστεί για τα τέλη της δεκαετίας του 2020, παρά το γεγονός ότι έχουν ήδη διατεθεί ουσιαστικά κονδύλια της ΕΕ για αυτά τα έργα.
Η πανδημία COVID-19
Η πανδημία COVID-19 είχε ως αποτέλεσμα σημαντική μείωση της ζήτησης ενέργειας και επιβράδυνση των επενδύσεων σε όλους τους οικονομικούς τομείς. Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, όπου προχωρούν έργα σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο και υποδομή φυσικού αερίου (π.χ. FSRU).
Η πτώση τόσο των τιμών του πετρελαίου όσο και της ζήτησης ανάγκασε τις μεγάλες εταιρείες πετρελαίου διεθνώς να επανεξετάσουν τα σχέδια εξερεύνησης και ανάπτυξης, μειώνοντας τους σχετικούς προϋπολογισμούς και επιταχύνοντας τον μετασχηματισμό των επιχειρηματικών τους μοντέλων. Αυτό ισχύει ειδικά για έργα εξερεύνησης σε νέες περιοχές με μέτριες προοπτικές, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Διεθνείς εταιρείες πετρελαίου όπως η ΕxxonMobil και η Total επανεξετάζουν τη δραστηριότητά τους στην Ε & Α στην Ελλάδα, η οποία δεν θεωρείται πλέον προοπτική υψηλής προτεραιότητας.
