16.3 C
Athens
Σάββατο, 24 Φεβρουαρίου, 2024

Ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις: Υπάρχουν μεν, αλλά…

Τι διαπιστώνει η Επιτροπή Πισσαρίδη για τις startups και τα στελέχη τους, τη χρηματοδότηση και τους δυνητικούς πελάτες

  • Του Γιάννη Γεωργίου

Μπορεί να χαιρόμαστε έως και να πανηγυρίζουμε όταν μια ελληνική startup καταφέρνει να εξασφαλίσει χρηματοδότηση ή να επεκταθεί στο εξωτερικό, αλλά φαίνεται πως μιλάμε για τις φωτεινές εξαιρέσεις. Αλλά, υπάρχει ελπίδα…

Από τις παθογένειες που καταγράφει το σύνολο της ελληνικής οικονομίας δεν έχουν γλιτώσει ούτε οι επιχειρήσεις καινοτομίας. Ιδέες υπάρχουν, αλλά οι βάσεις δεν είναι γερές. Το ελληνικό οικοσύστημα των startups υπάρχει μεν, αλλά έχει έλλειψη εμπειρίας, έχει άπειρα στελέχη και πρόβλημα χρηματοδότησης. Επίσης, δύσκολα βρίσκει πελάτες να δοκιμάσει τις λύσεις και τις προτάσεις του.

Αυτή η αποκαρδιωτική εικόνα καταγράφεται στο «Σχέδιο Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία» της Επιτροπής υπό τον Νομπελίστα Οικονομολόγο Χριστόφορο Πισσαρίδη και μόνο συναγερμό μπορεί να σημάνει για το κράτος, τους φορείς, τους επιχειρηματίες, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα.

Η έκθεση καταγράφει ότι οι καινοτόμες επιχειρήσεις έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια σε σύγκριση με το παρελθόν, αλλά είναι ακόμα αδύναμες σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Ευρώπης. Όμως, προτείνει λύσεις, τις οποίες οφείλουν να μελετήσουν οι αρμόδιοι και να κάνουν τα πάντα για να αναπτυχθεί η «βιομηχανία» της καινοτομίας στην Ελλάδα.

Ας δούμε λοιπόν, τι καταγράφει η Επιτροπή Πισσαρίδη για τις νεοφυείς επιχειρήσεις

Προϋποθέσεις ανάπτυξης, τι υπάρχει και τι λείπει

Επίδοξοι επιχειρηματίες – ιδρυτές: Υπάρχουν αρκετοί. Λείπουν όσοι έχουν προηγούμενη εμπειρία ως επιχειρηματίες είτε ως στελέχη, επειδή ο κλάδος της τεχνολογίας έχει μικρή προϊστορία στη χώρα. Υπάρχει όμως μεγάλο δυναμικό στους Έλληνες της διασποράς.

Στελέχη: Υπάρχουν αρκετοί μηχανικοί και επιστήμονες με ικανότητες και σπουδές αλλά χωρίς εμπειρία. Λείπουν οι έμπειροι. Σε μερικές ειδικότητες, και ιδίως στους μηχανικούς λογισμικού, υπάρχει έλλειψη, ακόμα και σε νέους, γιατί η ζήτηση αυξήθηκε πολύ τα τελευταία πέντε χρόνια.

Αντίθετα, σε βιοεπιστήμες, χημικούς μηχανικούς και μηχανολόγους υπάρχει μεγάλη προσφορά. Στις ειδικότητες αυτές, ενδιαφέρονται να επιστρέψουν και Έλληνες της διασποράς από την Ευρώπη. Λείπουν ιδιαίτερα τα στελέχη με εμπειρία σε πωλήσεις.

Αρχικοί πελάτες: Υπάρχουν λίγες επιχειρήσεις και οργανισμοί που θα δοκιμάσουν το καινοτομικό προϊόν των νεοφυών πριν αυτό καθιερωθεί (early-adopters). Αυτό είναι εμπόδιο για την ανάπτυξη των νεοφυών για ορισμένα είδη προϊόντων, όχι για όλα. Για τα ψηφιακά προϊόντα που απευθύνονται σε πολλούς μικρούς χρήστες (μικρές επιχειρήσεις ή καταναλωτές) η απόσταση από τους early adopters άλλων χωρών δεν είναι ανασταλτικός παράγων. Για υλικά προϊόντα, η απόσταση είναι εμπόδιο λόγω κόστους μεταφοράς, επισκευών, κλπ. Για κάθε προϊόν που απευθύνεται σε μεγάλους οργανισμούς, και που για να το χρησιμοποιήσουν απαιτούνται δοκιμές, προσαρμογές, και συλλογικές αποφάσεις, η εγγύτητα είναι σημαντικό πλεονέκτημα. Δημόσια διοίκηση, τράπεζες και δίκτυα υποδομών είναι γενικά διστακτικοί να υιοθετήσουν νέες λύσεις, έστω και πειραματικά.

Χρηματοδότηση: Οι νεοφυείς επιχειρήσεις χρειάζονται ίδια κεφάλαια, όχι δανεισμό. Οι συνήθεις πηγές διεθνώς είναι οι αποταμιεύσεις των ιδρυτών, οι λεγόμενοι «επιχειρηματικοί άγγελοι» (business angels) και τα κεφάλαια επιχειρηματικών (Venture Capital – VC). Τα VCs εξειδικεύονται κατά στάδιο ανάπτυξης, και κατά είδος τεχνολογίας ή αγοράς (π.χ. marketplaces, software-as-service, biotech). Συμπληρωματική πηγή είναι οι διάφορες επιχορηγήσεις για έρευνα και καινοτομία, που όμως δεν είναι κατάλληλες αν δεν υπάρχουν επαρκή ίδια κεφάλαια για να επιβιώσει η επιχείρηση και χωρίς αυτές.

Στην Ελλάδα οι αποταμιεύσεις είναι πενιχρές. Μερικές οικογένειες μπορούν να στηρίξουν έναν νέο ιδρυτή για λίγο καιρό – όχι όμως να πληρώσουν και μισθούς άλλων. Οι business angels είναι πάρα πολύ λίγοι, παρόλο που υπάρχει ένας αριθμός πλούσιων οικογενειών που έχουν την οικονομική επιφάνεια για αυτό τον ρόλο.

Τα VC funds σήμερα επαρκούν επειδή άρχισαν να λειτουργούν έξι νέα κεφάλαια το 2018, με μεικτή δημόσια-ιδιωτική χρηματοδότηση (Equifund). Δεν θα επαρκούν όμως από το τέλος του 2020 αν δεν εισρεύσουν νέα κεφάλαια. Όσα υπάρχουν, στοχεύουν μόνο στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, αλλά αυτό δεν είναι σημαντικό πρόβλημα γιατί οι καλές νεοφυείς επιχειρήσεις όταν ξεπεράσουν ένα μέγεθος και έχουν σταθερή ροή πελατών μπορούν να βρουν τον επόμενο γύρο χρηματοδότησης από πανευρωπαϊκά ή αμερικάνικα funds. Ωστόσο, αυτό αλλάζει τη δομή ιδιοκτησίας και μπορεί να προκαλέσει τις εταιρείες να μεταναστεύσουν σε άλλες χώρες.

Διανοητική ιδιοκτησία: Οι διαθέσιμες πατέντες από εγχώριους ερευνητικούς φορείς είναι ελάχιστες και μικρής αξίας. Λίγο καλύτερη είναι η κατάσταση σε αλγόριθμους και ειδική τεχνογνωσία (που όμως δεν μπορούν να κατοχυρωθούν). Για ορισμένα είδη νεοφυών επιχειρήσεων αυτή η έλλειψη είναι καθοριστική – ουσιαστικά σε όλη την «βαθιά τεχνολογία» (deep tech).

Οι προτάσεις πολιτικής

Έμπειρα στελέχη: Η πιο άμεση λύση είναι ο επαναπατρισμός Ελλήνων της διασποράς καθώς και η μετεγκατάσταση ξένων. Χρειάζεται πολύ χαμηλότερη φορολογία στην ειδικευμένη εργασία (ενδεικτικά, με ετήσιο μεικτό εισόδημα 30-150 χιλ. ευρώ) και γενικότερη πολιτική βελτίωσης της ποιότητας ζωής (ιδίως για οικογένειες με παιδιά).

Δοκιμές νέων προϊόντων (proof of concept): Οι δυνητικοί early adopters στο δημόσιο (ΟΤΑ, Υπουργεία) στις Τράπεζες και στα δίκτυα υποδομών να δέχονται και να δοκιμάζουν προτάσεις των νεοφυών επιχειρήσεων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από συνδυασμό πολιτικής απόφασης και κινήτρων.

Χρηματοδότηση

α. Φορολογικά κίνητρα για Business Angels (έχουν νομοθετηθεί πρόσφατα).

β. Δημόσια συμμετοχή σε Venture Capital funds (κατά το μοντέλο του Equifund), με τρόπο που δεν θα αφήνει χρονικά κενά. Ενδεικτικό μέγεθος: 400 εκατ. ευρώ κάθε τρία χρόνια (που θα συνδυάζεται με 100 εκατ. ιδιωτικά), αρχίζοντας από το 2021. Μετά το 2025, το κεφάλαιο αυτό θα αρχίσει εν μέρει να ανακυκλώνεται. Ενδεχομένως θα υπάρχει τότε και η δυνατότητα να υπάρξουν funds με αμιγώς ιδιωτικά κεφάλαια, αν η γενιά κεφαλαίων του Equifund πετύχει υψηλές αποδόσεις.

Διανοητική ιδιοκτησία και μεταφορά τεχνολογίας: Κεντρική δημόσια χρηματοδότηση για Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας (αναβαθμίζοντας τα υπάρχοντα και ιδρύοντας νέα) τα οποία θα αναζητούν ενδιαφέροντα ερευνητικά αποτελέσματα, θα σχεδιάζουν, θα κατοχυρώνουν και θα ανανεώνουν πατέντες. Δεν χρειάζονται πάνω από πέντε ΓΜΤ σε όλη τη χώρα, που θα συνάψουν συμφωνίες με ΑΕΙ και Ερευνητικά Ιδρύματα. Ενδεικτικό μέγεθος δημόσιας χρηματοδότησης (για το σύνολο των ΓΜΤ): 15 εκατ. το έτος (για μισθούς, γραφεία, δαπάνες συμβούλων και δαπάνες κατοχύρωσης).

Συμπληρωματική δραστηριότητα (για ορισμένους κλάδους): validation studies, prototyping, certification. Ενδεικτικό μέγεθος: 5-10 εκατ. το έτος.

Βάσεις δεδομένων (big data): Είναι σημαντικός πόρος για τις εταιρίες καινοτομίας, σε όλα τα πεδία όπου εφαρμόζεται τεχνητή νοημοσύνη. Στην Ελλάδα μπορούν να δημιουργηθούν μεγάλα data sets στις βιοεπιστήμες, στις λειτουργίες της πόλης και στη γεωργία (τουλάχιστον), όπως επίσης και να υπάρξει νομοθεσία που διευκολύνει αλλά και επιβάλλει την συγκέντρωση δεδομένων και τη διάθεσή τους σε ερευνητές και επιχειρήσεις.

Κοινοποιηση αρθρου

Τελευταια Νεα

Ο πάροχος που κάνει «άλμα» και αλλάζει τα δεδομένα της κινητής τηλεφωνίας

Ποια είναι μία από τις σημαντικότερες ανάγκες των Ελλήνων καταναλωτών, όσον αφορά τη χρήση του smartphone; Τι είναι αυτό για το οποίο διαρκώς αγωνιούν...

Intrakat: Σύμβαση €9,75 εκατ. με την Κοινωνία της Πληροφορίας για την ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης

Σε συνέχεια διεθνούς διαγωνισμού, η Intrakat υπέγραψε εκτελεστική σύμβαση συμφωνίας – πλαισίου, διάρκειας 3 ετών, με την δημόσια εταιρεία «Κοινωνία της Πληροφορίας», προϋπολογισμού ύψους...

Mastercard Fintech Forum: Μεγάλος νικητής η καινοτομία – Coriunder και Moveo.ai είναι οι δύο fintech που ξεχώρισαν

Η Mastercard στέκεται αρωγός στην ανάδειξη των νεοφυών επιχειρήσεων στον χρηματοοικονομικό κλάδο, υλοποιώντας για ακόμα μία φορά την επιτυχημένη εκδήλωση για το οικοσύστημα του...

Η Salesforce λανσάρει τεχνητή νοημοσύνη νέας γενιάς για το Slack

Η Salesforce ανακοίνωσε την κυκλοφορία του Slack AI, μιας εύκολης και αξιόπιστης δημιουργικής ΤΝ (AI) που διατίθεται εγγενώς στο Slack, ως «απάντηση» στις ανάγκες...

Η Nova επιστρέφει στην πόλη, επενδύοντας σε βιώσιμα κτίρια

Η νέα Nova, συμπληρώνοντας ένα χρόνο επιτυχημένης λειτουργίας, μετεγκαθίσταται στη Λεωφόρο Αθηνών, η οποία είναι πλέον η νέα έδρα της εταιρείας, και σε τρεις...