Νέα αύξηση της ταχύτητας πρόσβασης στο διαδίκτυο, που αποδίδεται στην αύξηση χρηστών με συνδέσεις δικτύων νέας γενιάς (VDSL, FTTx), αλλά και μεγαλύτερη διακύμανση στις ταχύτητες των συνδρομητών σε σχέση με προηγούμενα έτη παρατηρήθηκε στην Έκθεση Ανοικτού Διαδικτύου 2018-2019 που αποτελεί την τέταρτη κατά σειρά ετήσια έκθεση της ΕΕΤΤ σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 1 – 6 του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2120 για την πρόσβαση στο ανοικτό διαδίκτυο.
Στον τομέα των εμπορικών πρακτικών, το 2019 προσφέρονταν 24 υπηρεσίες διαφοροποιημένης χρέωσης περιεχομένου (μία λιγότερη από το 2018). Από αυτές 13 ήταν υπηρεσίες μηδενικής χρέωσης, ενώ οι υπόλοιπες μη μηδενικής (αλλά διαφορετικής χρέωσης από τη γενική χρέωση δεδομένων). Η πλειονότητα αφορά σε υπηρεσίες υποστήριξης πελατών μέσω διαδικτύου (support services) και σε εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, ωστόσο υπάρχει πληθώρα άλλων περιπτώσεων διαφοροποιημένης χρέωσης, όπως κίνηση ελέγχου δικτύου, εφαρμογές κοινωνικών δικτύων, βίντεο και μουσικής, κ.α.
Για την παρακολούθηση της συμφόρησης στα δίκτυα το διάστημα από τον Μάρτιο του 2020, οπότε σημειώθηκε η έξαρση της πανδημίας του κορωνοϊού στην Ελλάδα, η ΕΕΤΤ μέσω νέου μηχανισμού ελέγχου και πρόσβαση στην πλατφόρμα Ookla SPEEDTEST INTELLIGENCE®, πραγματοποίησε ελέγχους από τους οποίους προκύπτει μικρή πτώση της απόδοσης (10,53% μείωση της ταχύτητας λήψης βάσει των μετρήσεων στην πλατφόρμα speedtest.net), με κορύφωση κατά το διάστημα 16-29 Μαρτίου 2020. Η αύξηση της κίνησης αντιμετωπίστηκε (όπου κρίθηκε απαραίτητο) με αύξηση της χωρητικότητας, χωρίς την ανάγκη λήψης εκτάκτων μέτρων διαχείρισης της κίνησης.
Αναφορικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για τη διατήρηση της ακεραιότητας και ασφάλειας του δικτύου, το 2019 καταγράφηκαν 14 πρακτικές, η συχνότερη από τις οποίες αφορά σε φιλτράρισμα/καθαρισμό κίνησης ως μέτρο πρόληψης και αντιμετώπισης κατανεμημένων επιθέσεων άρνησης υπηρεσίας. Άλλες πρακτικές αφορούν στην φραγή ονομάτων τομέων (domain names) για την προστασία από κακόβουλο λογισμικό και αλίευση δεδομένων (phishing), και τη φραγή θυρών ή πρωτοκόλλων για την πρόληψη spam/phishing και επιθέσεων σε ευάλωτα προγράμματα ή πρωτόκολλα.
Στις εξειδικευμένες υπηρεσίες που παρέχονται με αναβαθμισμένη ποιότητα εξακολουθούν να συγκαταλέγονται οι υπηρεσίες IPTV, VoIP/VoLTE και υπηρεσίες VPN σε εταιρικούς πελάτες. Για υπηρεσίες φωνής σε σταθερά δίκτυα η προτεραιοποίηση γίνεται μέσω MPLS (Multiprotocol Label Switching), ενώ σε LTE δίκτυα η προτεραιοποίηση γίνεται μέσω της σηματοδοσίας του δικτύου (SIP). Προτεραιοποίηση μέσω MPLS γίνεται και στην εξειδικευμένη VPN υπηρεσία. Για τις υπηρεσίες IPTV, εφαρμόζεται πολυδιανομή και προτεραιοποίηση (IGMP over MPLS). Για τη λήψη IPTV οι μεγαλύτεροι πάροχοι εφαρμόζουν όριο 7 Mbps στην πλευρά λήψης, ώστε η υπηρεσία να είναι επιλέξιμη από τον συνδρομητή.
Υπήρξε σημαντική βελτίωση στη διαφάνεια και στην ενημέρωση των τελικών χρηστών, τόσο μετά από την ενεργοποίηση των αντίστοιχων διατάξεων του ΕΚΑΔ στις 5/6/2020, όσο και μετά από ελέγχους της ΕΕΤΤ. Είναι χαρακτηριστικό ότι πλέον για όλες τις πρακτικές διαχείρισης κίνησης γίνεται ενημέρωση των συνδρομητών στους όρους παροχής/χρήσης των υπηρεσιών. Ωστόσο, ανεπάρκειες παρατηρούνται ακόμα στην ενημέρωση των συνδρομητών για τις ταχύτητες, γεγονός που διαπιστώθηκε και σε δειγματοληπτικούς ελέγχους της ΕΕΤΤ σε σημεία πώλησης.
Την περίοδο 2019-2020 συνεχίστηκε η καταγραφή του αριθμού παραπόνων/καταγγελιών στην ΕΕΤΤ για θέματα σχετικά με τον Κανονισμό (118 παράπονα/καταγγελίες, έναντι 214 παραπόνων που ελήφθησαν την περίοδο 2018-2019). Για την επόμενη περίοδο έχει προγραμματιστεί μια πιο λεπτομερής καταγραφή των παραπόνων των συνδρομητών σχετικά με την ποιότητα υπηρεσίας και το ανοικτό διαδίκτυο από τους ίδιους τους παρόχους, ώστε να υπάρχει καλύτερη εικόνα του αριθμού των παραπόνων, αλλά και του ποσοστού επίλυσης παραπόνων από τους παρόχους. Επίσης, εξετάζεται η περαιτέρω αναβάθμιση των μετρητικών εργαλείων για την παρακολούθηση της ποιότητας με βάση μετρήσεις των ίδιων των χρηστών, τόσο για τα σταθερά όσο και για τα κινητά δίκτυα. iv
Έλεγχοι
Στο πλαίσιο της εποπτείας της εφαρμογής του ΕΚΑΔ για τις ταχύτητες, συνεχίστηκαν οι επαφές και οι ενημερωτικές συναντήσεις με τους παρόχους, ενώ στο τέλος του 2019 πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στελεχών της ΕΕΤΤ στις εγκαταστάσεις όλων των μεγάλων παρόχων (Cosmote, Forthnet, Vodafone, Wind), όπου παρουσιάστηκαν λεπτομέρειες της μεθοδολογίας εκτίμησης των ταχυτήτων στα σταθερά δίκτυα και τα πρώτα πιλοτικά αποτελέσματα.
Στα κινητά δίκτυα, η πιλοτική εφαρμογή της μεθοδολογίας επρόκειτο να πραγματοποιηθεί έως τις 4 Μαΐου 2020, ωστόσο αποφασίστηκε να μετατεθεί σε μεταγενέστερη ημερομηνία λόγω των έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 (βλ. και Ενότητα 2.8).
Η ΑΠ. 909/2/30-9-2019 για την παράταση της προθεσμίας ενημέρωσης των συμβάσεων με τις τιμές ταχυτήτων περιείχε επίσης μια τροποποίηση του ΕΚΑΔ, σύμφωνα με την οποία για τη διεξαγωγή μετρήσεων επιβεβαίωσης του παραπόνου ή καταγγελίας ενός συνδρομητή σχετικά με την ταχύτητα, ο πάροχος είναι δυνατόν να ζητήσει την ενεργή συμμετοχή του συνδρομητή, καθώς και την επιβεβαίωση της θέσης του συνδρομητή (ιδίως στα κινητά δίκτυα). Ο σκοπός της τροποποίησης ήταν η μείωση του κόστους και η κατά το δυνατόν αποφυγή της αποστολής συνεργείων ελέγχου για μετρήσεις.
Τον Φεβρουάριο του 2020 η ΕΕΤΤ ετοίμασε και απέστειλε στους παρόχους ένα ανεπίσημο κείμενο σχετικά με καλές πρακτικές κατά την εκτίμηση ταχυτήτων στα σταθερά δίκτυα. Το κείμενο έχει σκοπό να βοηθήσει τους παρόχους στην καλύτερη εκτίμηση των ταχυτήτων βάσει μεθόδων από τη στατιστική θεωρία, αλλά και γενικότερα καλών πρακτικών για τεχνικές μετρήσεις.
Οδηγία της ΕΕΤΤ σχετικά με προσφερόμενες εγγυήσεις ταχύτητας δικτύου
Στις 18 Νοεμβρίου 2019 η ΕΕΤΤ εξέδωσε οδηγία προς τους παρόχους υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο σχετικά με διαφημιζόμενες εγγυήσεις ταχύτητας δικτύου. Η οδηγία αυτή περιλαμβάνει τις υποχρεώσεις διαφάνειας των παρόχων σχετικά με τις διαφημιζόμενες εγγυήσεις ταχύτητας, και θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι την εφαρμογή των διατάξεων του ΕΚΑΔ για τις ταχύτητες.
Σε προγράμματα με διαφημιζόμενες εγγυήσεις ταχύτητας δικτύου, οι όροι παροχής και χρήσης πρέπει να περιλαμβάνουν τις εξής πληροφορίες:
α) Την εγγυημένη απόδοση της ταχύτητας, ως ελάχιστη τιμή ή εύρος τιμών, ή ως ποσοστό της ταχύτητας που επιτυγχάνεται σε σχέση με την ονομαστική ταχύτητα.
β) Τις επανορθώσεις / αποζημιώσεις που λαμβάνει ο συνδρομητής σε περίπτωση αποκλίσεων από την εγγυημένη ταχύτητα.
γ) Τη διαδικασία με την οποία ο συνδρομητής μπορεί να ελέγξει την εγγυημένη ταχύτητα και να διαπιστώσει αποκλίσεις από αυτή.
δ) Τη διαδικασία με την οποία ο πάροχος επιβεβαιώνει τυχούσες αποκλίσεις από την εγγυημένη ταχύτητα, καθώς και αν o συνδρομητής χρειάζεται να υποβάλει σχετικό αίτημα / παράπονο, ή αν ο πάροχος προχωρά με δική του πρωτοβουλία σε περιοδικό έλεγχο της εγγυημένης ταχύτητας και στην ενεργοποίηση των προβλεπόμενων επανορθώσεων / αποζημιώσεων.
Επίσης, η οδηγία αναφέρει ότι σε περίπτωση που η ανωτέρω εγγύηση ταχύτητας αναφέρεται στην ταχύτητα συγχρονισμού του δικτυακού εξοπλισμού του συνδρομητή (η οποία δεν συμπίπτει με την πραγματική ταχύτητα μεταφοράς δεδομένων διαδικτύου), δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χαρακτηρισμοί/φράσεις όπως “εγγύηση πραγματικής ταχύτητας”.
Έλεγχοι συμμόρφωσης
Τον Νοέμβριο του 2019 η ΕΕΤΤ έστειλε ενημερωτικές επιστολές σε τέσσερις παρόχους σχετικά με ελλείψεις και ανεπάρκειες στην πληροφόρηση των χρηστών για το Ανοικτό Διαδίκτυο. Ενδεικτικά, παρατηρήθηκαν ελλείψεις και ανεπάρκειες σχετικά με:
– τιμές παραμέτρων ποιότητας για συνήθεις δραστηριότητες στο Διαδίκτυο,
– τις ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας των εξειδικευμένων υπηρεσιών και την επίδραση των εξειδικευμένων υπηρεσιών στην ποιότητα σύνδεσης του χρήστη,
– πρακτικές διαχείρισης κίνησης και εξαιρέσεις των άρθρων 3.3(α)-(β) του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2120,
– τα ακριβή όρια ορθής χρήσης και τις συνέπειες υπέρβασης αυτών,
– περιορισμούς χρήσης τερματικού εξοπλισμού,
– την οργάνωση και παρουσίαση των πληροφοριών στα συμβόλαια και στην ιστοσελίδα του παρόχου ώστε να είναι εύκολα αναζητήσιμες από τον χρήστη
Οι ελλείψεις και ανεπάρκειες διορθώθηκαν από τους παρόχους εντός του Δεκεμβρίου 2019.
Έλεγχοι σε σημεία πώλησης
Το διάστημα Ιουλίου 2019 – Φεβρουαρίου 2020 η ΕΕΤΤ διενήργησε δειγματοληπτικούς ελέγχους σε καταστήματα για τη διαπίστωση του βαθμού ενημέρωσης των καταναλωτών για τις ταχύτητες. Εξετάστηκε αν υπάρχει πληροφοριακό σύστημα με το οποίο μπορεί να πληροφορηθεί ο συνδρομητής για την εκτιμώμενη πραγματική ταχύτητα που μπορεί να επιτευχθεί στο σταθερό δίκτυο στην περιοχή του, αν το πληροφοριακό σύστημα είναι δημόσια προσβάσιμο, και για ποιες τεχνολογίες πρόσβασης δίνονται πληροφορίες.
Σε σύνολο 21 ελέγχων σε καταστήματα, μόνο σε 8 καταστήματα (38%) υπήρχε η δυνατότητα ενημέρωσης των συνδρομητών μέσω πληροφοριακού συστήματος. Σε 6 από τις 8 περιπτώσεις, η ενημέρωση αφορούσε μόνο τεχνολογία VDSL ή και FTTH, ενώ σε 1 από τις 8 η ενημέρωση γινόταν μέσω των μετρήσεων χρηστών του ΥΠΕΡΙΩΝ. Σε όλες τις περιπτώσεις το πληροφοριακό σύστημα δεν ήταν δημόσια προσβάσιμο.
Ενέργειες κατά την περίοδο της έξαρσης της πανδημίας COVID-19
Με σκοπό την αντιμετώπιση της έξαρσης της πανδημίας του κορωνοϊού και την αποφυγή προβλημάτων στην παροχή των υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο, η ΕΕΤΤ προέβη στις ακόλουθες ενέργειες:
– Εξέδωσε την Απόφαση «Λήψη Απόφασης επί αιτημάτων παράτασης ή και αναστολής υποχρεώσεων παρόχων λόγω των μέτρων που έχουν ληφθεί για τον περιορισμό του κινδύνου διασποράς του κορωνοϊού COVID-19», με την οποία δόθηκε παράταση ή και αναστολή σε σειρά υποχρεώσεων των παρόχων, μεταξύ των οποίων και υποχρεώσεις που σχετίζονται με τον ΕΚΑΔ. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την παράγραφο 2 της Απόφασης της ΕΕΤΤ ΑΠ. 932/26/13-4-2020, ανεστάλησαν «οι προθεσμίες για τη διεξαγωγή πιλοτικής εφαρμογής της μεθοδολογίας εκτίμησης ταχυτήτων για τα δίκτυα κινητών επικοινωνιών και την υποχρεωτική αναφορά των αποτελεσμάτων της σύμφωνα με το άρθρο 4 της Απόφασης ΕΕΤΤ 909/2, καθώς και την εφαρμογή των οριζόμενων στο άρθρο 7 του Κεφαλαίου Β και Γ του Εθνικού Κανονισμού Ανοικτού Διαδικτύου (ΕΚΑΔ), σύμφωνα με τον άρθρο 1 της ίδιας Απόφασης, μέχρι την ημερομηνία λήξης των έκτακτων μέτρων, ή άλλης προηγούμενης ενημέρωσης από την ΕΕΤΤ, με την επισήμανση ότι κατά τα λοιπά ισχύουν οι διατάξεις του Εθνικού Κανονισμού Ανοικτού Διαδικτύου.»
– Προέβη στη δημιουργία ενός νέου εβδομαδιαίου ερωτηματολογίου για την αναφορά από τους μεγαλύτερους παρόχους υπηρεσιών πρόσβασης στο Διαδίκτυο (Cosmote, Forthnet, Vodafone, Wind) πληροφοριών σχετικά με: α) τη συμφόρηση των δικτύων, β) έκτακτα μέτρα διαχείρισης της κίνησης με σκοπό την αντιμετώπιση της συμφόρησης, γ) έκτακτα μέτρα διαφορετικής τιμολόγησης της κίνησης (π.χ. δωρεάν δεδομένα ή δωρεάν πρόσβαση σε πλατφόρμες τηλε-εκπαίδευσης στα κινητά δίκτυα), δ) σχετικές ενημερώσεις και ανακοινώσεις προς τους συνδρομητές.
– Διεξήγαγε από τις 26-3-2020 έως 13-5-2020 εβδομαδιαίες τηλεδιασκέψεις με τους μεγαλύτερους παρόχους υπηρεσιών πρόσβασης στο Διαδίκτυο (Cosmote, Forthnet, Vodafone, Wind), με σκοπό την έγκαιρη συζήτηση και επίλυση τυχόν προβλημάτων.
– Συμμετείχε στο πρόγραμμα Ookla® for Good της εταιρείας μετρήσεων Ookla (εταιρεία η οποία έχει τη γνωστή πλατφόρμα μετρήσεων speedtest.net), μέσω του οποίου είχε πρόσβαση στην πλατφόρμα Ookla SPEEDTEST INTELLIGENCE®, όπου περιέχονται διάφορα δεδομένα και στατιστικά από την επεξεργασία των μετρήσεων.
Κατά τη διάρκεια της έξαρσης της κρίσης, οι πάροχοι υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο προχώρησαν σε παροχές όπως δωρεάν δεδομένα και χρόνος ομιλίας στα κινητά δίκτυα, και ελεύθερη πρόσβαση σε τηλεοπτικό περιεχόμενο (π.χ. αθλητικά, ντοκιμαντέρ και εκπομπές με εκπαιδευτικό περιεχόμενο). Επίσης, οι πάροχοι κινητών δικτύων πρόσφεραν πρόσβαση χωρίς χρέωση δεδομένων σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες που χρησιμοποιεί το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση στα σχολεία (sch.gr, edu.gr, study4exams.gr, mathainoumestospiti.gov.gr, κλπ.).
Από την παρακολούθηση της απόδοσης των δικτύων προέκυψε ότι σημειώθηκε μικρή πτώση της απόδοσης, με κορύφωση κατά το διάστημα 16-29 Μαρτίου 2020, η οποία αντιμετωπίστηκε (όπου κρίθηκε απαραίτητο) με αύξηση της χωρητικότητας, χωρίς την ανάγκη λήψης εκτάκτων μέτρων διαχείρισης της κίνησης.
Σταθερά δίκτυα
Κατά το 2019 συνεχίστηκε η παρακολούθηση της απόδοσης των παρόχων σταθερών δικτύων μέσω των μετρήσεων των χρηστών στην πλατφόρμα ΥΠΕΡΙΩΝ. Συνολικά από 01.01.2019 – 31.12.2019 καταγράφηκαν 14373 μετρήσεις από 1567 συνδέσεις εγγεγραμμένων χρηστών.
Στα πακέτα συνδέσεων που χρησιμοποίησαν οι εγγεγραμμένοι χρήστες του ΥΠΕΡΙΩΝ σε σύγκριση με το 2018, παρουσιάστηκε αύξηση του αριθμού των πακέτων με υψηλότερες ονομαστικές ταχύτητες (μείωση των χρηστών με το πακέτο ADSL 24 Mbps και αύξηση των χρηστών με πακέτα 50 και 100 Mbps).
Παρακολούθηση απόδοσης δικτύων κατά την περίοδο έξαρσης της πανδημίας COVID-19
Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται ορισμένα στατιστικά σχετικά με την απόδοση των δικτύων στο διάστημα Φεβρουαρίου – Μαίου 2020, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου όπου υπήρχε απαγόρευση μετακινήσεων (23/3/20 – 4/5/20) και οδήγησε σε αύξηση της κίνησης δεδομένων στα σταθερά δίκτυα.
Η μέγιστη πτώση της απόδοσης παρουσιάστηκε στο διάστημα 16 – 29 Μαρτίου (εβδομάδες 12-13). Συγκεκριμένα, στο διάστημα παρακολούθησης παρουσιάστηκε μέγιστη πτώση της ταχύτητας λήψης ίση με 10.53% (2.89 Mbps), ενώ η μέγιστη πτώση της ταχύτητας αποστολής ήταν 22.61% (1.42 Mbps).
Η μέγιστη αύξηση της καθυστέρησης μετάδοσης πακέτων ήταν 10,53% (4 ms).
Η μέγιστη πτώση της ταχύτητας δεδομένων κατά το διάστημα 16 – 29 Μαρτίου επιβεβαιώνεται και από τις μετρήσεις του ΥΠΕΡΙΩΝ (https://hyperiontest.gr/). Στο διάστημα από 3/2/20 έως 26/4/20 η μέγιστη πτώση της ταχύτητας λήψης ήταν ίση με 28.07% (9.16 Mbps), ενώ η μέγιστη πτώση της ταχύτητας αποστολής ήταν 54.07% (3.76 Mbps).
Συμπερασματικά, η αύξηση της τηλεπικοινωνιακής κίνησης στο διάστημα της απαγόρευσης μετακινήσεων δεν οδήγησε σε σημαντική συμφόρηση στα δίκτυα, με το συνολικό μέγιστο ποσοστό χρησιμοποίησης για τους 4 μεγαλύτερους παρόχους να μην υπερβαίνει το 60%.
