- Της Μαρίας Μόσχου
Το άνοιγμα των επιβατικών σιδηροδρομικών μεταφορών από το 2020, όπως προβλέπει σχετική απόφαση της ΕΕ, έχει αλλάξει τα δεδομένα στις σιδηροδρομικές εταιρείες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες ετοιμάζονται για τον έντονο ανταγωνισμό που θα προκύψει με την είσοδο των ιδιωτών επενδυτών.
Και ενώ στην Ελλάδα η ΤΡΑΙΝΟΣΕ, που έχει περάσει στα χέρια των Ιταλικών Σιδηροδρόμων, συνεχίζει να …«ταλαιπωρεί» τους επιβάτες με ακυρώσεις της τελευταίας στιγμής και καθυστερήσεις, κυρίως στα προαστιακά δρομολόγια, άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες κάνουν τα πάντα για να κρατήσουν το μερίδιο της πίττας που έχουν χωρίς απώλειες.
Μια από αυτές τις εταιρείες είναι η δημόσια εταιρεία σιδηρόδρομων Renfe της Ισπανίας η οποία είναι έτοιμη για σκληρό ανταγωνισμό με ξένες εταιρείες. Η εταιρεία που είναι κερδοφόρος και απασχολεί σήμερα 13.000 εργαζόμενους, προσφέρει εξαιρετικές υπηρεσίες, με τα δρομολόγιά της να είναι σχεδόν πάντα στην ώρα τους.
Ήδη όμως η γερμανική Deutsche Βahn και η γαλλική SNCFα αναμένουν το άνοιγμα της αγοράς για να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους στην ιβηρική χερσόνησο. Μέχρι και σήμερα η αγορά του εμπορικού σιδηροδρόμου, που έχει ανοίξει από το 2007, παραμένει δύσκολη για τους ιδιώτες επενδυτές. Σ’ αυτό τον τομέα η Deutsche Bahn δραστηριοποιείται με τη θυγατρική εταιρεία Transfesa. Στις πολυάριθμες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ξένες εταιρείες προστίθεται και το γεγονός ότι οι γραμμές των τρένων του ισπανικού δικτύου έχουν διαφορετικό πλάτος από αυτό που υπάρχει στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ισπανική Renfe επηρεάζεται από τις εκάστοτε πολιτικές αλλαγές και με κάθε νέα κυβέρνηση αλλάζουν και οι επικεφαλής της. Παρ’ όλα αυτά όμως οι αριθμοί «βγάζουν» την εταιρεία ασπροπρόσωπη: κατά το πρώτο εξάμηνο του 2018 ο τζίρος της αυξήθηκε κατά 22%, στα 1,8 δις ευρώ. Την ίδια ώρα η επιχείρηση αύξησε τα καθαρά κέρδη της από 30,2 στα 35,3 εκ. ευρώ.
Το ότι η Renfe είναι κερδοφόρα εταιρεία οφείλεται κυρίως στην ταχεία AVE, ένα υποδειγματικό ισπανικό προϊόν που «τρέχει» μεταξύ άλλων στις ΗΠΑ, τη Φινλανδία, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση οι ταξιδιώτες είναι όλο και πιο ικανοποιημένοι από την καθαριότητα και την εξυπηρέτηση. Το 77% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι είναι ικανοποιημένο όσον αφορά τη συνέπεια των δρομολογίων. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας, τα τρένα που πραγματοποιούν υπεραστικά δρομολόγια είναι ακριβή κατά 95%.
Τα τρένα δεν είναι μόνο στην ώρα τους, αλλά σε σύγκριση, για παράδειγμα, και με τα γερμανικά, είναι πολύ πιο άνετα, σχετικά οικονομικά, πολύ καθαρά και αθόρυβα. Επιπλέον οι επιβάτες έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν πίσω τα χρήματά τους σε περίπτωση που το τρένο έχει καθυστέρηση τουλάχιστον μισής ώρας.
Το μεγάλο πλεονέκτημα όμως απέναντι σε δίκτυα άλλων χωρών είναι ότι η ισπανική ταχεία AVE χρησιμοποιεί δικό της δίκτυο και όχι το ίδιο με τα τρένα που κάνουν τοπικά δρομολόγια. Συχνά μάλιστα έχουν και ξεχωριστούς σταθμούς. Αυτό μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να δυσκολεύει τους επιβάτες ως προς την πρόσβασή τους σε αυτούς τους σταθμούς, σε γενικές γραμμές όμως διευκολύνει και επιταχύνει σημαντικά τη συνολική λειτουργία.
Όλα τα παραπάνω δείχνουν ότι η δημόσια ισπανική εταιρεία έχει «κατοχυρώσει» τη θέση της στην αγορά και οι ανταγωνιστές θα τα πρέπει να επενδύσουν πολλά και να ρισκάρουν για να εισέλθουν σε μια τέτοια αγορά.
Ωστόσο είναι πολύ πιο εύκολο να εισβάλλουν σε άλλες αγορές που οι κυβερνήσεις δεν έχουν ισχυροποιήσει τόσο το σιδηροδρομικό τους προϊόν.
Η Ελλάδα
Στην Ελλάδα προς το παρόν η απελευθέρωση στην αγορά εμπορευματικών σιδηροδρομικών μεταφορών έχει αρχίσει να προσελκύει το μεγάλο ενδιαφέρον τοπικών αλλά και διεθνών εταιρειών. Ήδη τρεις εταιρείες κατέχουν σχετική άδεια ενώ με την ενδεχόμενη κατασκευή σιδηροδρομικού διαδρόμου των στενών των Δαρδανελλίων που θα περνά από το ελληνικό δίκτυο ο ανταγωνισμός αναμένεται να εκτιναχθεί. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι καμία από τις εταιρείες που έχουν άδεια σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να επεκτείνει τις δραστηριότητες της και στις επιβατικές μεταφορές.
Κάτι τέτοιο βέβαια προϋποθέτει την ολοκλήρωση της σιδηροδρομικής γραμμής Πάτρα – Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Εύζωνοι με ηλεκτροκίνηση και τηλεδιοίκηση.
