Η Ιαπωνία αποτελεί πλέον επίσημα το 23ο συνδεδεμένο κράτος του Horizon Europe, του μεγαλύτερου προγράμματος έρευνας και καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνολικού προϋπολογισμού 93,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027. Η συμφωνία διευρύνει σημαντικά το διεθνές αποτύπωμα του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος έρευνας, επιτρέποντας σε ιαπωνικούς ερευνητικούς φορείς, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις να συμμετέχουν ισότιμα στα ερευνητικά έργα του προγράμματος και να αποκτούν πρόσβαση σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Με πληθυσμό περίπου 123 εκατ. κατοίκων, η Ιαπωνία γίνεται η πολυπληθέστερη χώρα που συνδέεται με το Horizon Europe, προσθέτοντας στο πρόγραμμα ένα από τα πλέον ανεπτυγμένα οικοσυστήματα έρευνας και καινοτομίας διεθνώς.
Η συμφωνία επιτρέπει σε ερευνητές, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και ερευνητικούς οργανισμούς της Ιαπωνίας να συμμετέχουν με τους ίδιους όρους που ισχύουν για τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις υπόλοιπες συνδεδεμένες χώρες. Οι ιαπωνικοί φορείς θα μπορούν να συμμετέχουν αλλά και να ηγούνται διεθνών ερευνητικών κοινοπραξιών, λαμβάνοντας χρηματοδότηση από την ΕΕ.
Εστίαση στην ψηφιακή μετάβαση και την ΑΙ
Η σύνδεση της Ιαπωνίας με το Horizon Europe ενισχύει τη στρατηγική συνεργασία ΕΕ-Ιαπωνίας στην έρευνα και την καινοτομία, με ιδιαίτερη έμφαση στην ψηφιακή μετάβαση, την τεχνητή νοημοσύνη, την υγεία, τις τεχνολογίες που υποστηρίζουν την κλιματική ουδετερότητα και τα προηγμένα υλικά.
Η συμμετοχή της Ιαπωνίας αφορά τον Πυλώνα ΙΙ του Horizon Europe, ο οποίος διαθέτει προϋπολογισμό 52,4 δισ. ευρώ και χρηματοδοτεί πολυεθνικά ερευνητικά έργα που αντιμετωπίζουν μεγάλες κοινωνικές και τεχνολογικές προκλήσεις. Παράλληλα, οι ιαπωνικοί φορείς θα εξακολουθήσουν να έχουν πρόσβαση και σε άλλα τμήματα του προγράμματος που είναι ανοικτά σε τρίτες χώρες, όπως ο πυλώνας Excellent Science, ο πυλώνας Innovative Europe και οι δράσεις Marie Skłodowska-Curie, που στηρίζουν τη διδακτορική εκπαίδευση, τη μεταδιδακτορική έρευνα και τη διεθνή κινητικότητα των ερευνητών.
Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ιαπωνικής κυβέρνησης ολοκληρώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ από τις αρχές του 2026 ίσχυαν μεταβατικές ρυθμίσεις που επέτρεπαν ήδη σε ιαπωνικούς οργανισμούς να συμμετέχουν στις σχετικές προσκλήσεις του προγράμματος.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ένταξη της Ιαπωνίας αποτελεί σημαντικό βήμα για την περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των δύο πλευρών και επιβεβαιώνει τη δέσμευσή τους στην ανοικτή διεθνή επιστημονική συνεργασία.
Όπως δήλωσε η Επίτροπος για τις Νεοφυείς Επιχειρήσεις, την Έρευνα και την Καινοτομία, Εκατερίνα Ζαχαρίεβα, «η επιστήμη προοδεύει όταν το ταλέντο, οι ιδέες και η καινοτομία διασχίζουν τα σύνορα», υπογραμμίζοντας ότι η ένταξη της Ιαπωνίας ενισχύει μια διεθνή κοινότητα που θεωρεί την ανοιχτή συνεργασία βασική προϋπόθεση για τη μετατροπή της έρευνας σε καινοτομία και της καινοτομίας σε οικονομική ανάπτυξη.
