Η αυξανόμενη παρουσία μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο μετατρέπεται πλέον σε ζήτημα εσωτερικής ασφάλειας πρώτης γραμμής. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε χθες ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση των απειλών από drones, μετά από σειρά περιστατικών που περιλαμβάνουν εχθρικές υπερπτήσεις, παραβιάσεις εναέριου χώρου, διαταραχές σε αερολιμένες και κινδύνους για κρίσιμες υποδομές, σύνορα και δημόσιους χώρους.
Το σχέδιο εστιάζει κυρίως στη μη στρατιωτική εσωτερική ασφάλεια, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις πολιτικές άμυνας, ενισχύοντας τις πολιτικοστρατιωτικές συνέργειες. Παράλληλα, επιχειρεί να δημιουργήσει και οικονομικό αποτύπωμα: η Επιτροπή εκτιμά ότι η ανάπτυξη του οικοσυστήματος drones μπορεί να ενισχύσει την καινοτομία, να προσελκύσει επενδύσεις και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, διαμορφώνοντας μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αγορά.
Ο πυρήνας της στρατηγικής βασίζεται σε τέσσερις άξονες: ενίσχυση ετοιμότητας, αύξηση ικανοτήτων ανίχνευσης, συντονισμένες αντιδράσεις και ενίσχυση αμυντικής ετοιμότητας. Για την προετοιμασία της Ευρώπης απέναντι σε περιστατικά drone, προωθείται νέα προσέγγιση τεχνολογικής ανάπτυξης και ταχείας αύξησης της βιομηχανικής παραγωγής.
Μεταξύ των βασικών μέτρων περιλαμβάνεται συντονισμένη βιομηχανική χαρτογράφηση μεταξύ πολιτικού και στρατιωτικού τομέα, με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων και τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων. Δημιουργείται επίσης κέντρο αριστείας για την αντιμετώπιση drones και σύστημα πιστοποίησης για τα αντίμετρα, ενώ ιδρύεται φόρουμ βιομηχανίας drones και anti-drone για διάλογο με τη βιομηχανία και κλιμάκωση παραγωγής.
Σήμα EU Trusted Drone
Η Επιτροπή θα προχωρήσει παράλληλα σε αναμόρφωση των κανόνων για τα μη στρατιωτικά drones και σε συντονισμένη εκτίμηση κινδύνου για την προστασία των αλυσίδων εφοδιασμού. Στο ίδιο πλαίσιο εισάγεται το σήμα «EU Trusted Drone», ώστε να αναγνωρίζεται ασφαλής εξοπλισμός στην αγορά.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία κρίσιμων υποδομών: προβλέπονται κατευθυντήριες γραμμές προς φορείς εκμετάλλευσης, πιλοτικό έργο θαλάσσιας επιτήρησης και μέτρα άμυνας απέναντι σε απειλές μεγάλου υψομέτρου, όπως μετεωρολογικά αερόστατα που εκτοξεύονται από χώρες εκτός ΕΕ.
Τεχνητή νοημοσύνη και 5G στον εντοπισμό
Η αντιμετώπιση κακόβουλων drones βασίζεται στην ακριβή αναγνώριση και παρακολούθησή τους. Το σχέδιο δράσης προβλέπει ενιαία συστήματα απεικόνισης αέρα που θα ενσωματώνουν όλα τα δεδομένα πτήσεων, ώστε να διαχωρίζονται τα νόμιμα από τα εχθρικά αεροσκάφη. Παράλληλα διερευνάται η δημιουργία κοινής ευρωπαϊκής πλατφόρμας συμβάντων.
Ο εντοπισμός θα στηρίζεται σε πολλαπλούς αισθητήρες και τεχνολογίες που τροφοδοτούνται από λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης. Καθοριστικό ρόλο θα παίξουν και τα δίκτυα 5G, τα οποία μπορούν να προσφέρουν παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο ακόμη και για σμήνη drones. Για τον σκοπό αυτό θα προκηρυχθούν δοκιμές 5G με συμμετοχή κρατών-μελών και βιομηχανίας.
Επιχειρησιακή συνεργασία
Αν και τα κράτη-μέλη διατηρούν την κύρια ευθύνη, η ΕΕ επιχειρεί να προσθέσει συντονισμό. Προωθούνται κοινές δημόσιες συμβάσεις για ανάπτυξη συστημάτων αναχαίτισης, κυρίαρχα ευρωπαϊκά συστήματα διοίκησης και ελέγχου με τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και πιθανή δημιουργία ομάδων ταχείας αντιμετώπισης περιστατικών.
Η Επιτροπή σχεδιάζει ετήσια άσκηση μεγάλης κλίμακας για προσομοίωση διασυνοριακών κρίσεων, ενώ ο Frontex θα ενισχυθεί με drones και τεχνολογία επιτήρησης συνόρων, παρέχοντας και πρακτική καθοδήγηση διαχείρισης συμβάντων.
Άμυνα, βιομηχανία και επόμενα βήματα
Το σχέδιο συνδέεται και με την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης, ενισχύοντας την παραγωγή οικονομικά προσιτής αμυντικής τεχνολογίας και τη συνεργασία κυβερνήσεων-βιομηχανίας. Η πρωτοβουλία συνδέεται με ευρωπαϊκές δράσεις άμυνας drones και το έργο Eastern Flank Watch, ενώ η χρηματοδότηση θα προέλθει από προγράμματα όπως ο «Ορίζων Ευρώπη», το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και εργαλεία διαχείρισης συνόρων.
Η εφαρμογή θα προχωρήσει μέσω στενής συνεργασίας με κράτη-μέλη, βιομηχανία και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ προτείνεται ο ορισμός εθνικών συντονιστών ασφάλειας drones. Η Επιτροπή τονίζει ότι πρόκειται για δυναμική διαδικασία που θα προσαρμόζεται καθώς εξελίσσονται οι απειλές.
