Σε ένα καθοριστικό σημείο για το ψηφιακό της μέλλον βρίσκεται η Ευρώπη. Η έκθεση State of Digital Communications 2026 του Connect Europe, με έρευνα της Analysys Mason, αποτυπώνει μια βαθιά αντίφαση: ο κλάδος των ψηφιακών επικοινωνιών αποτελεί πλέον έναν από τους στρατηγικότερους πυλώνες της οικονομίας, αλλά ταυτόχρονα η επενδυτική του δυναμική αποδυναμώνεται.
Σύμφωνα με την έρευνα, οι τηλεπικοινωνιακές επενδύσεις μειώθηκαν κατά 2% το 2024, στα 64,6 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω επιβράδυνσης στις οπτικές ίνες. Με τον σημερινό ρυθμό, 41,8 εκατομμύρια Ευρωπαίοι θα παραμείνουν χωρίς πρόσβαση FTTH το 2030.
Όπως επισημαίνει η έκθεση, το οικοσύστημα ψηφιακών επικοινωνιών αντιστοιχεί ήδη στο 5% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο οι τηλεπικοινωνιακές επενδύσεις μειώθηκαν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ενώ τα έσοδα ανά χρήστη κινητής τηλεφωνίας είναι χαμηλότερα από ό,τι πριν από μία δεκαετία.
Η συνολική αγορά του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος ψηφιακών επικοινωνιών — που περιλαμβάνει τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, εξοπλισμό δικτύων, περιεχόμενο και εφαρμογές — έφτασε το 2024 τα 1,09 τρισεκατομμύρια ευρώ. Οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι συνεχίζουν να επενδύουν σε δίκτυα οπτικών ινών FTTH, σε δίκτυα gigabit, σε 5G, σε δορυφορικές υποδομές και σε διεθνή υποθαλάσσια καλώδια.
Παράλληλα επεκτείνονται σε νέους τομείς: στο τέλος του 2025 κατείχαν περίπου το 19% των ευρωπαϊκών data centers και περίπου 750 κόμβους edge computing, ενισχύοντας την επεξεργασία δεδομένων κοντά στον χρήστη και την ψηφιακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης.
Πρόκριμμα η καινοτομία
Η καινοτομία μετακινείται πλέον υψηλότερα στην αλυσίδα αξίας. Οι ευρωπαϊκοί πάροχοι συμμετείχαν σε 57 δοκιμές και εγκαταστάσεις Open RAN το 2025 και σχεδόν στο 40% των παγκόσμιων ανακοινώσεων για network APIs. Παράλληλα αναπτύσσουν λύσεις επιχειρήσεων με τεχνητή νοημοσύνη, υπηρεσίες sovereign cloud και προετοιμάζουν συνδεσιμότητα απευθείας από δορυφόρο σε συσκευή. Η κυβερνοασφάλεια αναδεικνύεται σε σημαντικό πυλώνα, με έσοδα 5,3 δισ. ευρώ το 2024, από 3,2 δισ. το 2020.
Παρά την πρόοδο, η Ευρώπη υστερεί διεθνώς. Η κάλυψη 5G έφτασε το 94,9% του πληθυσμού το 2025 από 87% το 2024, όμως παραμένει χαμηλότερη από τη Νότια Κορέα (99,9%), τις ΗΠΑ (98,4%), την Ιαπωνία (97%) και την Κίνα (96%). Ακόμη μεγαλύτερο είναι το χάσμα στην υιοθέτηση: το 5G αντιστοιχεί μόλις στο 43% των κινητών συνδέσεων στην Ευρώπη, όταν στις ΗΠΑ και την Κίνα ξεπερνά το 70%. Στα δίκτυα 5G Standalone η ευρωπαϊκή κάλυψη είναι 63% έναντι 93% στην Κίνα και 81% στις ΗΠΑ.
Στα σταθερά δίκτυα, η κάλυψη FTTH έφτασε το 77,2% των νοικοκυριών το 2025, από 70,9% το 2024, ενώ τα δίκτυα gigabit καλύπτουν το 86,6%. Ωστόσο η συνολική απόδοση υστερεί: η μέση ταχύτητα σταθερής λήψης είναι 171 Mbps έναντι 289 Mbps στις ΗΠΑ.
Επενδύσεις ανά κάτοικο
Τα έσοδα ανά χρήστη κινητής, προσαρμοσμένα στο ΑΕΠ, ήταν 14,9 ευρώ το 2024, χαμηλότερα από τα 15,3 ευρώ του 2015. Αντίθετα, στις ΗΠΑ ανέρχονται σε 26,1 ευρώ, στη Νότια Κορέα σε 21,7 και στην Ιαπωνία σε 21,3 ευρώ.
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στις επενδύσεις ανά κάτοικο: 118 ευρώ στην Ευρώπη, 217 στις ΗΠΑ, 173 στην Ιαπωνία και 151 στη Νότια Κορέα. Τα μέλη του Connect Europe πραγματοποίησαν το 54% των επενδύσεων FTTH το 2024, δηλαδή 17,2 δισ. ευρώ, αλλά η συνολική υποεπένδυση παραμένει.
Καθοριστικός παράγοντας θεωρείται ο κατακερματισμός. Το 2025 λειτουργούσαν στην Ευρώπη 44 πάροχοι κινητής με πάνω από 500.000 συνδρομητές, όταν στις ΗΠΑ ήταν 8, στην Κίνα και την Ιαπωνία 4 και στη Νότια Κορέα 3. Στα σταθερά δίκτυα υπήρχαν πάνω από 70 μεγάλοι πάροχοι έναντι 28 στις ΗΠΑ, 6 στην Ιαπωνία και 5 στη Νότια Κορέα.
